Linux Sunucuda Yeni Kullanıcı Ekleme ve Sudo Yetkisi Verme

Son gözden geçirme: Eylül 2026 · AlmaLinux 9 ve Ubuntu 24.04 resmî dokümanına göre

Neden Root İle Günlük İşlem Yapılmaz

Root, sunucudaki her komutu sınırsız yetkiyle çalıştırır; yanlış yazılan tek bir komut sistemin tamamını etkileyebilir ve SSH’a doğrudan root ile bağlanmayı deneyen otomatik botlar yaygındır. Bu yüzden günlük işler ayrı bir kullanıcı ve sudo yetkisiyle yürütülür; hangi komutun kim tarafından çalıştırıldığı da böylece izlenebilir hale gelir.

Narhost’ta VPS ve VDS sunucular yönetimsizdir: Narhost sunucuyu ve ağı sağlar, kullanıcı yönetimi ve sudo yapılandırması sunucuyu teslim alan müşteriye aittir. Bu kartta yeni kullanıcı oluşturma ve sudo yetkisi verme sürecini Ubuntu, Debian ve AlmaLinux için ayrı ayrı anlatıyoruz.

Linux Kullanıcı Ekleme Sudo Yetkisi Verme Adımları

1. Ubuntu ve Debian’da Kullanıcı Oluşturma

1. adduser komutunu çalıştırın:

   sudo adduser deniz

   Beklenen sonuç: şifre ve isteğe bağlı bilgiler (ad, telefon vb.) sırayla sorulur; onayladıktan sonra /home/deniz dizini otomatik oluşur.

2. AlmaLinux ve Rocky’de Kullanıcı Oluşturma

1. useradd ile hesabı, passwd ile şifreyi oluşturun:

   sudo useradd -m deniz
   sudo passwd deniz

   Beklenen sonuç: -m bayrağı /home/deniz dizinini oluşturur; passwd yeni şifreyi iki kez sorar ve “password updated successfully” mesajıyla biter. useradd‘ın bayrakları resmi man sayfasında listelenir.

3. Sudo Yetkisi Verme

1. Kullanıcıyı uygun gruba ekleyin:

   sudo usermod -aG sudo deniz   # Ubuntu / Debian
   sudo usermod -aG wheel deniz  # AlmaLinux / Rocky

   Beklenen sonuç: komut çıktısız biter; groups deniz ile sudo ya da wheel grubunun listede göründüğü doğrulanır.

4. SSH Anahtarını Yeni Kullanıcıya Taşıma

1. Root’un anahtarını yeni kullanıcıya kopyalayın:

   sudo mkdir -p /home/deniz/.ssh
   sudo cp ~/.ssh/authorized_keys /home/deniz/.ssh/authorized_keys
   sudo chown -R deniz:deniz /home/deniz/.ssh
   sudo chmod 700 /home/deniz/.ssh
   sudo chmod 600 /home/deniz/.ssh/authorized_keys

   Beklenen sonuç: yeni kullanıcıyla parola sorulmadan SSH bağlantısı kurulabilir. Anahtarınız yoksa önce SSH anahtarı nasıl eklenir kartındaki adımları uygulayın.

5. Root İle SSH Girişini Kapatma

1. sshd_config dosyasını düzenleyin:

   sudo nano /etc/ssh/sshd_config

   PermitRootLogin no satırını ekleyin ya da düzenleyin, kaydedip servisi yeniden başlatın:

   sudo systemctl restart sshd

   Beklenen sonuç: bundan sonra yalnızca sudo yetkili kullanıcılar SSH ile bağlanabilir; bu ayarın cPanel/Plesk kurulu sunucudaki etkisi root şifresi değiştirme kartında anlatılır.

6. Sudo Kullanımının Denetlenmesi

Ubuntu/Debian’da sudo komutları /var/log/auth.log‘a, AlmaLinux/Rocky’de /var/log/secure‘a yazılır; her ikisinde de journalctl aynı kayıtlara ulaşır:

sudo grep sudo /var/log/auth.log  # Ubuntu / Debian
sudo grep sudo /var/log/secure    # AlmaLinux / Rocky
sudo journalctl _COMM=sudo --since today

Beklenen sonuç: hangi kullanıcının hangi komutu hangi dizinden çalıştırdığını satır satır gösteren bir kayıt listesi.

7. Kullanıcıyı Kaldırma ve Dosyalarını Devretme

Kullanıcı ayrılırsa dosyaların kime devredileceğine hesabı silmeden önce karar verin:

sudo chown -R yenisahip:yenisahip /home/deniz
sudo userdel -r deniz

Beklenen sonuç: -r bayrağı ev dizinini ve posta kutusunu da siler; dosyalar devredilecekse chown adımı userdel‘den önce tamamlanmalıdır.

Doğrulama

Hâlâ çözülmediyse

• “user is not in the sudoers file” hatası alıyorsunuz. Kullanıcı sudo/wheel grubuna eklenmemiş ya da oturum yenilenmemiş olabilir; groups deniz ile grubu doğrulayın, gerekirse oturumu kapatıp yeniden açın.
• Root girişini kapattıktan sonra hiçbir kullanıcıyla bağlanamıyorsunuz.konsol bağlantısı ile SSH dışından erişip sshd_config dosyasını düzeltin.