Linux’ta Büyük Boyutlu Dosyalar Nasıl Bulunur (find, du)

Son doğrulama: Eylül 2026 · Ubuntu 24.04 test sunucusunda denendi

Linux Büyük Dosya Bulma ile Klasör Analizi Farkı

Disk doluluk uyarısı geldiğinde iki farklı soru vardır: “hangi klasör” ve “hangi dosya”. Klasör bazlı toplamı du ile ölçme zaten ayrı bir kartta anlatılıyor; linux büyük dosya bulma ise bir adım ötesine geçip find ile tek tek dosyaları boyut filtresine göre listeler. Bir klasör büyükse ama içindeki tek dosya küçükse du yeterlidir; belirli bir dosya türünü (log, döküm, yedek) ararken find daha hızlı sonuç verir.

İkinci bir tuzak, silinmiş ama hâlâ yer kaplayan dosyalardır: bir dosya silindiğinde onu açık tutan bir servis kapanmadan disk alanı boşalmaz. Bu kart bu iki konuyu birlikte ele alır; genel bölüm doluluğu ve inode kontrolü için disk kullanımı denetleme kartına bakın.

Adım Adım find, du ve lsof ile Dosya Bulma

1. Belirli bir dizinde büyük dosyaları listeleyin.-xdev aramayı aynı dosya sistemiyle sınırlar, bağlı başka bölümlere geçmez.

   find /var -xdev -type f -size +5M -exec ls -lh {} \; 2>/dev/null

   Beklenen sonuç (test sunucusunda alınan gerçek çıktı, kısaltılmış): en büyük dosyalar apt paket önbelleğinde çıktı: 55M /var/cache/apt/pkgcache.bin, birkaç adet 15-25M arası .deb paket dosyası ve 16M /var/cache/fwupd/metadata.xmlb.

2. Farklı bir dizinde eşiği yükseltip tekrarlayın. Eşik yükseldikçe liste kısalır, gerçek şüpheliler kalır.

   find /usr -xdev -type f -size +20M -exec ls -lh {} \; 2>/dev/null

   Beklenen sonuç (test sunucusunda alınan gerçek çıktı, kısaltılmış): en büyük dosyalar paylaşılan kütüphaneler ve çalıştırılabilir dosyalardı, örnek: 118M /usr/lib/llvm-18/lib/libLLVM.so.1, 107M /usr/bin/dockerd.

3. Belirli bir uzantıyı hedefleyin. Log arşivleri ya da veritabanı dökümleri genelde belirli bir uzantıda birikir.

   find /var/log -xdev -type f -name "*.gz" -size +10M 2>/dev/null

   Beklenen sonuç: test sunucusunda 10 MB üzeri sıkıştırılmış log yoktu (boş çıktı); varsa dosya yolu tek satırda listelenir, önce içeriğine bakıp sonra silinir.

4. Bir dizin altındaki en büyük tekil dosyaları du ile de bulabilirsiniz.find‘a alternatif, aynı sonuca farklı bir yoldan ulaşır.

   du -ah /var/cache 2>/dev/null | sort -rh | head -5

   Beklenen sonuç: dizin altındaki dosya ve klasörler boyuta göre büyükten küçüğe sıralanır; -a bayrağı dosyaları da (yalnızca klasörleri değil) listeye katar.

5. Sildiğiniz dosya disk alanını boşaltmıyorsa açık tutan süreci bulun. Bir dosya silindiğinde onu açık tutan servis kapanmadan alan serbest kalmaz; lsof açık dosya tablosunu listeler.

   lsof 2>/dev/null | grep deleted

   Beklenen sonuç (test sunucusunda alınan gerçek çıktı): ovsdb-server 1093 root 6u REG 252,0 330 263802 /tmp/#263802 (deleted) — dosya silinmiş ama ovsdb-server süreci hâlâ açık tutuyor; süreç adı ve PID buradan okunur.

   Dikkat

   Büyük bir dosyayı sildiğiniz hâlde disk dolu kalıyorsa, ilgili servisi (“(deleted)” satırındaki komut adı) yeniden başlatmadan alan boşalmaz. Servisi durdurmadan önce hangi süreç olduğunu lsof çıktısından doğrulayın; rastgele bir servisi durdurmayın.

Doğrulama

Hâlâ Çözülmediyse

• find çok yavaş çalışıyor ya da zaman aşımına giriyor. Kök / dizininde çalıştırmayın; /var, /usr, /home gibi belirli dizinlerle sınırlayın.
• Hangi klasörün genel olarak büyüdüğünü anlamıyorsunuz. Önce klasör boyutu öğrenme kartındaki adımlarla üst seviyeden bakın.
• Bölüm doluluğu ve inode farkını ayırt edemiyorsunuz.disk kullanımı denetleme kartıdf -h/df -i ayrımını anlatır.
• Temizlik sonrası disk kalıcı olarak yetersiz.disk genişletme kartına bakın.