İşlemci CPU Yükü ve Performansı Nasıl Takip Edilir

Son doğrulama: Eylül 2026 · cPanel 136 test hesabında denendi, VPS/VDS komutları AlmaLinux 9 ve Ubuntu 24.04 resmî dokümanına göre gözden geçirildi

CPU yükü ne işe yarar, neden yükselir

CPU yükü, sunucunun işlemcisinin o an ne kadarının meşgul olduğunu gösterir. Paylaşımlı hostingde hesabınız CloudLinux’un LVE sınırları içinde çalışır; CPU, eşzamanlı süreç sayısı (EP) ve giriş/çıkış (I/O) için ayrı bir tavan tanımlıdır. Bu tavana yaklaşınca cPanel’de “Resource Limit Is Reached” uyarısı görülür ve istekler geçici olarak yavaşlatılır ya da reddedilir; bu sunucunun çökmesi değil, hesabınızın kendi payını aşması demektir.

Yükü artıran en sık nedenler: önbelleksiz çalışan bir WordPress sitesi, optimize edilmemiş bir veritabanı sorgusu, bot trafiğinin ani artışı ve sık çalışan bir zamanlanmış görevdir. VPS/VDS’de aynı belirtiler çekirdek sayısının üzerine çıkan gerçek bir iş yükünden kaynaklanır; üst sınır cPanel’deki gibi otomatik uygulanmaz, sunucu yalnızca yavaşlar.

Adım adım cpu yükü nasıl takip edilir

Yöntem 1 — Paylaşımlı hosting (cPanel)

1. cPanel Kaynak Kullanımı ekranını açın. cPanel ana sayfasında Metrikler bölümünden Kaynak Kullanımı (Resource Usage) bağlantısına tıklayın; CPU, giriş süreci sayısı (EP) ve G/Ç (I/O) için ayrı grafikler görürsünüz.
   

   

   Beklenen sonuç: son 24 saatlik CPU, EP ve I/O kullanım yüzdeleri grafikte görünür.

2. Hangi kaynağın zorlandığını belirleyin. Grafiklerden biri sık tavana yaklaşıyorsa (CPU %100’e vuruyor ama EP normalse) sorun genelde tek bir ağır PHP sürecidir; EP sürekli doluysa çok sayıda eşzamanlı istek söz konusudur.

   Beklenen sonuç: hangi kaynağın (CPU, EP, I/O) darboğaz olduğu netleşir.

3. “Resource Limit Is Reached” uyarısını okuyun. Bu hata hangi kaynağın aşıldığını mesajda yazar; genelde ağır bir eklenti, verimsiz bir veritabanı sorgusu ya da bot trafiğinin işaretidir.

   Beklenen sonuç: aşılan kaynak ve yaklaşık zaman aralığı belirlenir.

Yöntem 2 — VPS/VDS (SSH, yalnız bu üründe)

1. Sunucuya SSH ile bağlanın. Bu adım yalnız VPS/VDS ürünlerinde geçerlidir; paylaşımlı hostingde SSH erişimi yoktur. ssh kullanici@sunucu-ip komutuyla bağlanın.

   Beklenen sonuç: sunucunun komut satırına erişim sağlanır.

2. top komutuyla anlık yükü görün.top yazıp Enter’a basın; üstteki load average satırı son 1, 5 ve 15 dakikanın ortalama yükünü gösterir. Bu değer sunucunun çekirdek sayısına yakın ya da altındaysa yük normaldir, üzerindeyse sunucu kuyruklanıyor demektir.

   Beklenen sonuç: load average değeri çekirdek sayısıyla karşılaştırılabilir hâle gelir.

3. Hızlı kontrol için uptime kullanın.top açmadan bakmak isterseniz uptime komutu aynı üç değeri tek satırda verir.

   Beklenen sonuç: 1/5/15 dakikalık yük ortalaması tek satırda görülür.

4. En çok tüketen süreci bulun.ps aux --sort=-%cpu | head komutu süreçleri CPU kullanımına göre sıralar; listenin başındaki servis (bir veritabanı süreci ya da PHP-FPM) genellikle sorumludur. Daha görsel bir takip isterseniz apt install htop ya da dnf install htop ile htop kurup çalıştırabilirsiniz; süreçleri çekirdek başına ayrılmış şekilde gösterir.

   Beklenen sonuç: en çok CPU tüketen sürecin adı ve PID’i görülür.

5. Disk G/Ç beklemesini kontrol edin.top çıktısındaki %wa (I/O wait) değeri sürekli yüksekse yük CPU’dan değil disk erişiminden kaynaklanıyor olabilir; bu durumda süreç öldürmek yerine disk performansına bakılır.

   Beklenen sonuç: yükün işlemci mi disk G/Ç’si mi kaynaklı olduğu ayrılır.

Doğrulama

Hâlâ çözülmediyse

• Yük sürekli yüksek kalıyorsa önce sitenizde bir önbellek katmanı olup olmadığına bakın; WordPress önbellek kartına bakarak eklentili ya da manuel önbelleklemeyi kontrol edin.
• Yük belirli saatlerde tekrarlıyorsa zamanlanmış bir görev şüphesi doğar; wp-cron ayarını kontrol edin.
• Bot ya da tarayıcı trafiği şüpheleniyorsanız istek günlüklerinde tekrar eden IP ya da User-Agent olup olmadığına bakın ve gerekirse bu trafiği engelleyin.
• Yük hesabınızın normal kullanımından kaynaklanıyorsa mevcut paketin sınırına yaklaşmışsınız demektir; bir üst pakete geçmek kalıcı çözümdür, güncel seçenekler ürün sayfasındadır.