Kısaca özet
- Sunucu kiralama, donanımı sağlayıcının veri merkezinde aylık bedelle kullanmaktır; satın almada ise donanım bedelinin yanına veri merkezi yeri, bant genişliği, elektrik, yedek parça ve personel maliyeti eklenir.
- Donanım faturası toplam sahip olma maliyetinin yalnızca bir kalemidir; kabin, güç ve bağlantı giderleri sunucunun 3-5 yıllık ömrü boyunca her ay tekrar eder.
- Kiralamada disk, güç kaynağı ya da anakart arızası sağlayıcının işidir; satın almada parçayı bulmak, değiştirmek ve bu sürede hizmeti ayakta tutmak sizin riskinizdir.
- Satın almak özel donanım gerektiğinde, yük yıllarca sabit kalacağında ya da mevzuat donanımın mülkiyetini şart koştuğunda mantıklıdır; bu durumda donanım co-location ile veri merkezine yerleştirilir.
- Kiralama nakit akışını korur, büyüme belirsizken ölçeklemeyi kolaylaştırır ve donanım eskidiğinde yeni nesle geçişi bir sözleşme değişikliğine indirir.
- Narhost’ta fiziksel sunucu Equinix veri merkezinde, RAID destekli çoklu disk seçenekleri ve limitsiz trafikle kiralanır.
Şirketinizin sunucu ihtiyacı büyüdü ve masada iki teklif var: bir tedarikçiden donanım satın almak ya da aynı gücü aylık bedelle kiralamak. Satın alma teklifi ilk bakışta daha ekonomik görünür, çünkü birkaç yıllık kira toplamı donanım fiyatını geçer. Sunucu kiralama ile satın alma arasındaki gerçek karşılaştırma ise donanım fiyatıyla değil, o donanımı yıllarca çalışır tutmanın toplam maliyeti ve sorumluluğuyla yapılır.
Sunucu Kiralama ile Satın Alma Arasındaki Temel Fark
Satın aldığınızda sunucu şirketinizin demirbaşı olur. Nerede duracağını, elektriğini, internet bağlantısını, arızasını ve beş yıl sonra ne olacağını siz planlarsınız. Kiraladığınızda donanım sağlayıcının mülkiyetindedir ve onun veri merkezinde çalışır; siz aylık bedel ödeyip sunucuyu kullanırsınız. Fark yalnızca mülkiyette değil, riskin kimde durduğundadır.
Sunucu kiralama modelinde donanım, veri merkezi ortamı ve ağ sağlayıcının sorumluluğundadır. Sunucunun içindeki işletim sistemi, yazılım ve veriler ise iki modelde de sizindir. Yani satın almak size yazılım tarafında ek bir kontrol vermez; ek olarak getirdiği şey donanım ve tesis yüküdür.
Satın Almanın Görünmeyen Kalemleri
Donanım teklifinde işlemci, bellek ve disk yazar. Sunucuyu çalıştırmak için gereken diğer kalemler teklifte yoktur:
- Veri merkezi yeri. Sunucunun ofiste değil, kesintisiz güç ve soğutma olan bir kabinde durması gerekir. Bu genellikle co-location sözleşmesiyle kiralanan kabin alanı demektir.
- Bant genişliği ve IP adresi. Bağlantı ve kullanacağınız IP adresleri ayrı faturalanır.
- Elektrik ve soğutma. Sunucunun çektiği güç arttıkça kabin maliyeti de artar.
- Yedek parça. Disk ve güç kaynağı gibi arızalanması olağan parçaları elde tutmak ya da hızlı tedarik yolu kurmak gerekir.
- Personel ve uzaktan el hizmeti. Donanıma fiziksel müdahale gerektiğinde veri merkezine giden biri ya da ücretli uzaktan el hizmeti gerekir.
- Yenileme. Garanti süresi bittiğinde ve donanım eskidiğinde yeni yatırım döngüsü başlar.
Toplam Sahip Olma Maliyeti Kalem Kalem
Aşağıdaki tablo rakam vermeden kalemleri ve her kalemin iki modelde kimde kaldığını gösteriyor. Kendi hesabınızı yaparken her satıra bir tutar yazıp 3 ve 5 yıllık toplamları karşılaştırmak en doğru yöntemdir.
| Maliyet kalemi | Satın alma | Kiralama |
|---|---|---|
| Donanım bedeli | Peşin ya da kredili, tek seferde | Aylık bedelin içinde |
| Veri merkezi yeri (kabin) | Ayrı sözleşme, her ay | Aylık bedelin içinde |
| Bant genişliği ve IP | Ayrı faturalanır | Pakete göre dahil ya da ek hizmet |
| Elektrik ve soğutma | Tüketime göre, her ay | Aylık bedelin içinde |
| Arıza ve yedek parça | Sizin maliyetiniz ve riskiniz | Sağlayıcının sorumluluğunda |
| Personel ve uzaktan el | Sizin ekibiniz ya da ücretli hizmet | Donanım tarafı sağlayıcıda |
| Amortisman ve yenileme | 3-5 yılda bir yeni yatırım | Yeni nesle geçiş sözleşme değişikliğiyle |
Amortisman ve 3-5 Yıllık Donanım Ömrü
Satın alınan sunucu bir duran varlıktır; muhasebede bedeli tek seferde gider yazılmaz, amortisman yoluyla birkaç yıla yayılır. Kira bedeli ise ödendiği dönemin gideridir. Hangi oranın ve sürenin uygulanacağı mevzuata ve şirketinizin durumuna bağlıdır; bu hesabı mali müşavirinizle yapmanız gerekir.
Teknik ömür tarafında sunucular genellikle 3 ile 5 yıl arasında ana iş yükünü taşır. Bu sürenin sonunda garanti biter, yedek parça bulmak zorlaşır, aynı güç tüketimiyle çok daha fazla iş yapan yeni nesil donanım piyasaya çıkmış olur. Satın alma kararı verirken ilk yatırımın yanına beşinci yılın yenileme yatırımını da yazmak gerekir.
Bilgi
Sunucu kiralama bedelini satın alma fiyatıyla karşılaştırırken aynı süreyi kullanın. 36 aylık kira toplamını yalnızca donanım fiyatıyla değil, aynı 36 ayın kabin, elektrik, bağlantı ve olası arıza maliyetleriyle birlikte karşılaştırın.
Arıza Olduğunda Kim Ne Yapar
Sunucu donanımında en sık arızalanan parça disktir. RAID yapılandırması disklerden biri bozulduğunda verinin diğer disklerde yaşamaya devam etmesini sağlar; Linux’taki yazılımsal RAID’in nasıl çalıştığını Linux çekirdeğinin RAID dokümantasyonunda görebilirsiniz. RAID arızayı sessizce karşılar ama bozulan diskin yine de değiştirilmesi gerekir.
Satın aldığınız sunucuda bu değişim sizin işinizdir: uyumlu diski bulmak, veri merkezine gitmek ya da uzaktan el hizmeti istemek ve dizinin yeniden kurulmasını izlemek. Bu süre boyunca sunucu tek diskle, yani yedeksiz çalışır. Kiralık sunucuda donanım arızası sağlayıcının sorumluluğundadır; siz arızayı bildirir, parça değişimini sağlayıcıya bırakırsınız.
Dikkat
RAID yedek değildir. Yanlışlıkla silinen bir dosya ya da fidye yazılımının şifrelediği bir veritabanı, RAID dizisindeki tüm disklere aynı anda yazılır. Sunucuyu satın alsanız da kiralasanız da ayrı bir yedekleme planına ihtiyacınız vardır.
Satın Almak Ne Zaman Mantıklı
Satın alma üç durumda öne çıkar. Birincisi özel donanım ihtiyacıdır: belirli bir grafik işlemci, özel depolama kartı ya da sağlayıcıların standart paketlerinde bulunmayan bir yapılandırma. İkincisi uzun vadeli sabit yüktür: beş yıl boyunca aynı kapasiteyle çalışacağından emin olduğunuz, büyümesi öngörülebilir bir iş yükü. Üçüncüsü mevzuat ya da denetim şartıdır: bazı kurumlar verinin kendi mülkiyetindeki donanımda durmasını ister.
Bu durumlarda satın alınan donanım ofiste değil, veri merkezinde durmalıdır. Kendi sunucunuzu profesyonel bir tesise yerleştirip güç, soğutma ve bağlantıyı kiralamanın nasıl işlediğini co-location nedir yazısında bulabilirsiniz. Tesis seçerken güç ve soğutma yedekliliğini tanımlayan Uptime Institute Tier sınıflandırması iyi bir ölçüttür.
Kiralamak Ne Zaman Mantıklı
Büyümeniz belirsizse, nakdinizi donanıma bağlamak istemiyorsanız ya da ekibinizde donanıma fiziksel müdahale edecek kimse yoksa sunucu kiralama daha az risklidir. Yeni bir projeye başlarken ihtiyacın bir yıl sonra ne olacağını bilmek zordur; kiralık sunucuda kapasiteyi ihtiyaç netleştikçe büyütürsünüz.
Kiralamaya karar vermeden önce gerçekten donanımın tamamına ihtiyacınız olup olmadığını da sorun. Birçok iş yükü sanal sunucuda rahatça çalışır; VPS, VDS ve bulut sunucu seçeneklerini karşılaştıran VPS mi VDS mi bulut sunucu mu rehberi bu soruyu cevaplar. Fiziksel donanım eşiğinin sinyalleri ise fiziksel sunucu ne zaman gerekir yazısında sıralanıyor.
Örnek senaryo
Orta ölçekli bir lojistik firması, depo yönetim yazılımı için iki sunucu satın almayı planlıyordu. Mali ekip teklifleri 60 aylık tabloya döktüğünde kabin kirası, elektrik, bağlantı, yedek disk ve üçüncü yıl bitince sona eren garantiyi de ekledi. Firma iki fiziksel sunucuyu kiraladı ve donanım arızası riskini sağlayıcıya bıraktı. İkinci yılda yazılım yeni bir modül eklediğinde bellek yükseltmesi yatırım onayı beklemeden yapıldı.
Narhost’ta Fiziksel Sunucu Kiralama
Narhost’un fiziksel sunucuları Equinix veri merkezinde barındırılır. Paketlerde RAID destekli çoklu disk yapılandırmaları ve limitsiz trafik bulunur; RAM, işlemci ve depolama gibi kaynakları ihtiyaç doğrultusunda yükseltmek mümkündür. Donanımın tamamı tek müşteriye ayrılır, paylaşım yoktur. Güncel paketleri ve donanım seçeneklerini fiziksel sunucu sayfasında görebilirsiniz.
Donanım ve veri merkezi sağlayıcıdayken sunucunun içindeki işletim sistemi, güvenlik ayarları ve uygulamalar sizin sorumluluğunuzdadır. Sunucuyu teslim aldıktan sonra yapılması gereken güvenlik adımları için web sitesi ve sunucu güvenliği rehberine bakabilirsiniz.
Sonuç
Sunucu kiralama, donanım ve tesis riskini sağlayıcıya bırakıp nakdinizi işinize ayırmanın yoludur. Satın almak ise özel donanım, yıllarca değişmeyecek bir yük ya da mülkiyet şartı olduğunda anlam kazanır ve beraberinde co-location, yedek parça ve yenileme planını getirir.
Kontrol Listesi, Karar Vermeden Önce
- Satın alma ve kiralama tekliflerini aynı süre (36 ve 60 ay) üzerinden karşılaştırın.
- Satın alma tarafına kabin, elektrik, bant genişliği ve IP kalemlerini ekleyin.
- Garanti süresini ve garanti bittikten sonra yedek parça tedarikini sorun.
- Donanım arızasında veri merkezine kimin gideceğini belirleyin.
- İş yükünüzün 3-5 yıl boyunca sabit mi kalacağını, büyüyecek mi olduğunu tahmin edin.
- Mevzuat ya da müşteri sözleşmesi donanım mülkiyeti şartı getiriyor mu kontrol edin.
- Amortisman ve kira giderinin muhasebe etkisini mali müşavirinizle konuşun.
- Her iki modelde de sunucu dışında duran bir yedekleme planı hazırlayın.
Sıkça sorulan sorular
Sunucu kiralama uzun vadede satın almaktan daha mı pahalıdır?
Yalnızca donanım fiyatıyla karşılaştırırsanız öyle görünebilir. Satın alma tarafına kabin kirası, elektrik, bant genişliği, yedek parça, personel ve beş yılda bir yenileme eklendiğinde fark ya kapanır ya da tersine döner. Karşılaştırmayı aynı süre ve aynı kalemlerle yapmak gerekir.
Satın aldığım sunucuyu ofiste çalıştırabilir miyim?
Teknik olarak mümkündür ama önerilmez. Ofiste kesintisiz güç, yedekli soğutma, birden fazla internet bağlantısı ve fiziksel güvenlik bulunmaz. Bir elektrik kesintisi ya da tek hat arızası sitenizi saatlerce kapatabilir. Satın alınan sunucunun yeri genellikle co-location ile bir veri merkezidir.
Kiralık sunucuda donanım arızalanırsa ne olur?
Kiralık sunucuda donanım sağlayıcıya aittir ve arıza giderme sağlayıcının sorumluluğundadır. Siz arızayı destek talebiyle bildirirsiniz. RAID yapılandırması varsa tek disk arızasında sunucu çalışmaya devam eder, bozulan disk değiştirilir.
Kiralanan fiziksel sunucunun yönetimi kimde?
Donanım ve veri merkezi sağlayıcıdadır; işletim sistemi güncellemesi, güvenlik duvarı, kontrol paneli ve uygulamalar ise sunucuyu kiralayan tarafın sorumluluğundadır. Yönetim yükünü tamamen devretmek istiyorsanız yönetilen bir hosting paketi daha uygun olur.
Kiraladığım sunucunun kaynaklarını sonradan artırabilir miyim?
Kiralamanın avantajlarından biri budur. Bellek, disk ya da işlemci ihtiyacınız arttığında yükseltme ya da daha güçlü bir modele geçiş yeni bir satın alma bütçesi gerektirmez. Güncel yükseltme seçenekleri için sağlayıcının ürün sayfasına ya da destek ekibine başvurabilirsiniz.
İlgili bir karar için sunucu odası mı veri merkezi mi yazısını da okuyun.
Narhost’ta
Fiziksel sunucularımız Equinix veri merkezinde, RAID destekli çoklu disk seçenekleri ve limitsiz trafikle çalışır; donanımın tamamı yalnızca size ayrılır.