Kısaca özet
- VPS yedekleme, paylaşımlı hostingden farklı işler: paylaşımlıda yedek sorumluluğunun büyük kısmı sağlayıcıdadır, VPS’te (özellikle yönetilmeyen paketlerde) bu sorumluluk size kalır.
- Narhost’un web hosting (paylaşımlı) paketlerinde haftalık otomatik sunucu yedeği alınır ve 7 gün saklanır; VPS ürün sayfasında böyle bir otomatik yedek hizmetinden söz edilmez.
- VPS yedekleme planlarken snapshot (anlık görüntü) ile dosya/veritabanı yedeğini karıştırmayın; ikisi farklı kurtarma senaryolarına hizmet eder.
- 3-2-1 kuralı (en az üç kopya, iki farklı ortam, biri sunucu dışında) VPS’te uygulanmazsa tek bir disk arızası tüm veriyi götürebilir.
- Yönetilmeyen VPS’te işletim sistemi, panel ve yedekleme yazılımının kurulumu ve bakımı müşteriye aittir; Narhost altyapı ve ağı sağlar.
- Geri yükleme testi yapılmayan bir yedek, yedek sayılmaz; bu adım hem paylaşımlıda hem VPS’te atlanmamalı.
Paylaşımlı hostingden VPS’e geçtiğinizde çoğu ayar sizde kalır, yedekleme de bunlardan biridir. Paylaşımlı pakette sağlayıcı sunucu düzeyinde bir yedek döngüsü çalıştırırken, VPS’te (özellikle yönetilmeyen paketlerde) bu döngüyü kurmak size düşer. VPS yedekleme konusunu doğru kurmadan üretime geçmek, tek bir disk arızasında tüm veriyi kaybetme riski taşır. Bu yazıda paylaşımlı hosting ile VPS arasındaki yedekleme sorumluluğu farkını, snapshot ile dosya yedeğinin farkını ve 3-2-1 kuralını anlatıyoruz.
VPS Yedekleme ile Paylaşımlı Hostingde Yedekleme Neden Farklı
Paylaşımlı hostingde sunucu, disk ve yedekleme altyapısı sağlayıcı tarafından işletilir; siz yalnızca hesabınızı kullanırsınız. VPS’te ise (özellikle yönetilmeyen paketlerde) işletim sistemi kurulumundan güvenlik duvarına kadar her şeyin root’u sizdedir; yedekleme de bu sorumluluk alanının içindedir. VPS yedekleme stratejisini kurmayı sağlayıcının otomatik olarak yapacağını varsaymak, en sık yapılan hatadır. Yedeklemenin genel önemini ve neden ertelenmemesi gerektiğini hosting yedeklemesi neden önemli yazımızda ele aldık.
Bilgi
Narhost web hosting (paylaşımlı) paketlerinde haftalık otomatik sunucu yedeği alınır ve 7 gün saklanır; bu yedeği panelden indirebilirsiniz, geri yükleme ise destek talebiyle yapılır. Bu döngü paylaşımlı pakete özeldir; VPS ürün sayfasında aynı hizmetten söz edilmez.
VPS’te Yedekleme Sorumluluğu Kime Ait
VPS altyapısı yönetilmeyen bir modelde satılır: Narhost donanımı, ağı ve fiziksel altyapıyı sağlar; sunucunun içindeki işletim sistemi, uygulamalar ve veri yönetimi müşteriye aittir. Bu ayrımı ve pratik sonuçlarını yönetilen mi yönetilmeyen sunucu mu yazımızda karşılaştırdık. VPS yedekleme de bu ayrımın bir parçasıdır: kendi yedekleme aracınızı (cron ile zamanlanmış bir betik, harici bir yedekleme servisi ya da işletim sisteminin kendi aracı) siz kurar ve izlersiniz.
Dikkat
VPS ürün sayfasında otomatik bir sunucu yedeği hizmetinden söz edilmez; işletim sistemi içindeki verinin yedeklenmesi ve saklanması size aittir. “Sunucum zaten VPS, otomatik yedeklenir” varsayımıyla hareket etmek, veri kaybında geri dönüşü olmayan bir hataya dönüşebilir.
Snapshot ile Dosya/Veritabanı Yedeği Farkı
Snapshot, sunucunun o andaki tüm disk görüntüsünü kopyalar; hızlı bir geri dönüş noktası sağlar ama genelde aynı altyapıda saklanır ve tek başına harici bir kopya sayılmaz. Dosya ve veritabanı yedeği ise yalnızca ihtiyaç duyduğunuz veriyi (web dosyaları, veritabanı dökümü) alır, boyutça daha küçüktür ve kolayca başka bir sunucuya ya da depolama alanına taşınabilir. Sağlıklı bir VPS yedekleme düzeni genelde ikisini birlikte kullanır: hızlı geri dönüş için snapshot, harici saklama için dosya/veritabanı yedeği.
| Konu | Paylaşımlı Hosting | VPS |
|---|---|---|
| Yedek sorumluluğu | Büyük ölçüde sağlayıcıda | Büyük ölçüde müşteride (özellikle yönetilmeyen pakette) |
| Narhost’un sunduğu döngü | Haftalık otomatik sunucu yedeği, 7 gün saklama | Ürün sayfasında belirtilmiyor |
| Geri yükleme | Destek talebiyle Narhost yapar | Kendi yedeğiniz üzerinden siz yaparsınız |
| Tipik yöntem | Panel yedeği indirme | Snapshot + dosya/veritabanı yedeği |
Örnek senaryo
Bir yazılım ekibi, test ortamından üretime aldığı bir VPS’te kendi yedekleme rutinini kurmayı erteledi; “VPS zaten sağlayıcı tarafından yedekleniyordur” diye düşündüler. Disk üzerinde bir yapılandırma hatası veritabanını bozduğunda geri dönebilecekleri bir kopya olmadığını fark ettiler. Bu olaydan sonra sunucuda günlük bir veritabanı dökümünü alıp harici bir depolama alanına aktaran basit bir betik kurdular ve her ay bu betiğin gerçekten çalıştığını kontrol etmeye başladılar.
3-2-1 Kuralı VPS’te Nasıl Uygulanır
3-2-1 kuralı en az üç kopya, iki farklı ortam ve bir kopyanın sunucu dışında tutulmasını önerir. VPS’te bu genelde şöyle kurulur: birinci kopya sunucudaki canlı veri, ikinci kopya sunucu üzerinde ya da snapshot ile alınan bir yedek, üçüncü kopya ise sunucu dışında ayrı bir depolama alanına taşınan dosya/veritabanı yedeğidir. Kaç sıklıkla yeni bir yedek noktası oluşturmanız gerektiğini ne sıklıkla yedek almalısınız yazımızda, otomatik ve manuel yöntemi nasıl birleştireceğinizi ise otomatik mi manuel mi yazımızda anlattık. NIST’in acil durum planlama rehberi de birden fazla kopya ve ortamın bir arada planlanmasını önerir.
Harici Konuma Yedek Almak Neden Şart
Yedeğinizi yalnızca aynı VPS üzerinde tutmak, sunucuyu etkileyen bir sorunda (disk arızası, yanlış komut, güvenlik ihlali) yedeğin de kaybolması demektir. VPS yedekleme düzeninde en az bir kopyanın sunucudan tamamen bağımsız bir depolama alanına (başka bir sunucu, nesne depolama ya da yerel bir ortam) düzenli olarak aktarılması gerekir. Bu adım atlanırsa yedek almış olmak, veriyi güvence altına almış olmakla aynı şey değildir.
Geri Yükleme Testi Yapılmadan Yedek Güvenilir Sayılmaz
Bir yedeğin var olması, geri yüklenebileceği anlamına gelmez. VPS’te dosyası bozuk çıkan ya da eksik alınan bir yedek, tam ihtiyaç duyduğunuz anda işe yaramaz. Düzenli aralıklarla (örneğin üç ayda bir) yedeğinizi ayrı bir ortamda gerçekten geri yükleyip çalıştığını doğrulamak, VPS yedekleme sürecinin gözden kaçan ama en kritik adımıdır.
Sonuç
VPS yedekleme ile paylaşımlı hostingde yedekleme arasındaki fark özetle sorumluluk yeridir: paylaşımlıda sağlayıcı haftalık bir döngü çalıştırır, VPS’te bu döngüyü kurmak ve izlemek size kalır. Snapshot’ı hızlı geri dönüş, harici dosya/veritabanı yedeğini kalıcı güvence olarak birlikte kullanmak, 3-2-1 kuralını VPS’te de karşılamanın en pratik yoludur.
VPS Yedekleme Kontrol Listesi
- VPS paketinizin yönetilen mi yönetilmeyen mi olduğunu ve yedekten kimin sorumlu olduğunu netleştirin.
- Snapshot alma sıklığını belirleyin ve bunu tek başına yeterli saymayın.
- Dosya ve veritabanı yedeğini düzenli aralıklarla ayrıca alın.
- En az bir yedek kopyasını sunucu dışında bir ortamda saklayın.
- Yedekleme betiğinizin gerçekten çalıştığını periyodik olarak kontrol edin.
- Büyük bir güncelleme ya da yapılandırma değişikliği öncesi ek bir manuel yedek alın.
- Yılda en az bir kez tam bir geri yükleme tatbikatı yapın.
Sıkça sorulan sorular
VPS yedekleme paylaşımlı hostingdeki gibi otomatik mi çalışır?
Hayır. Paylaşımlı hostingde Narhost haftalık bir otomatik sunucu yedeği çalıştırır; VPS ürün sayfasında böyle bir otomatik hizmet belirtilmez. VPS’te yedekleme düzenini kendi kurmanız gerekir.
Snapshot almak yeterli bir VPS yedekleme yöntemi mi?
Tek başına yeterli sayılmaz. Snapshot genelde aynı altyapıda saklanır; harici bir dosya/veritabanı yedeğiyle desteklenmezse sunucuyu etkileyen bir sorunda yedek de risk altında kalır.
Yönetilen bir VPS’te de yedekleme sorumluluğu bana mı ait?
Narhost’un sunduğu VPS paketleri yönetimsizdir; işletim sistemi ve üzerindeki veri yönetimi, yedekleme dahil, size aittir. Narhost altyapı ve ağı sağlar.
VPS’te yedeği nereye almalıyım?
Sunucunun dışında, ayrı bir depolama alanında. Yalnızca aynı VPS üzerinde tutulan bir kopya, sunucuyu etkileyen bir sorunda diğer verilerle birlikte kaybolabilir.
Paylaşımlı hostingden VPS’e geçerken yedekleme planımı ne zaman kurmalıyım?
Sunucu üretime geçmeden önce. Veri birikmeye başladıktan sonra yedekleme kurmayı ertelemek, o ana kadarki veriyi korumasız bırakır.
Narhost’ta
VPS Sunucu paketleri ücretsiz Plesk lisansı ve tarayıcı terminali ile gelir; yedekleme düzeninizi bu araçlarla kendi ihtiyacınıza göre kurabilirsiniz.