Kısaca özet
- Domain backorder, başkasına kayıtlı bir alan adı silinip serbest kaldığı anda sizin adınıza kaydettirilmesi için önceden verilen bir yakalama siparişidir.
- Backorder bir hak ya da rezervasyon değildir; sahibi alan adını yenilerse, kurtarma döneminde geri alırsa ya da ad hiç silinmezse sipariş boşa çıkar.
- Genel uzantılarda (.com, .net) süresi dolan ad hemen serbest kalmaz: kayıt kuruluşunun ek süresi, ICANN kuralına göre 30 günlük kurtarma dönemi ve kısa bir silinme bekleme aşaması art arda gelir.
- Aynı ada birden fazla talep varsa yakalama hizmetleri adı çoğunlukla aralarında açık artırmaya çıkarır; son fiyatı talep yoğunluğu belirler.
- .tr uzantılı alan adları TRABİS kurallarına tabidir; genel uzantılardaki silinme takvimi .tr için birebir geçerli sayılmamalıdır.
- Başkasının tescilli markasını içeren bir adı backorder ile almak, sonradan UDRP şikâyetiyle kaybetme riski taşır.
Yıllardır aklınızdaki alan adı başkasına kayıtlı, sitede içerik yok ve WHOIS kaydında bitiş tarihi yaklaşıyor. İnternette “domain backorder” diye bir hizmet görüyorsunuz ve düşen alan adını sizin için yakalayacağı söyleniyor. Bu vaat kısmen doğru: sistem gerçekten çalışır, ama sonucu kontrol eden siz değil, alan adının mevcut sahibi ve kayıt kuruluşunun kararlarıdır. Aşağıda backorder’ın hangi aşamada devreye girdiğini, neden garanti olmadığını ve beklemek yerine hangi yolları deneyebileceğinizi bulacaksınız.
Domain backorder nedir, nasıl çalışır
Domain backorder, bir alan adı kayıt sisteminden silindiği anda onu yeniden kaydettirmek için verilen önceden bir siparişidir. Sipariş verdiğiniz hizmet, alanın silinme anını izler ve o saniyede kayıt isteği gönderir. Bu işe genel olarak “drop catching” denir; düşen alan adını yakalamak anlamına gelir.
Değerli bir ad silinmeye yaklaştığında onu isteyen tek kişi siz olmazsınız. Yakalama hizmetleri bu yüzden kayıt sistemine çok sayıda bağlantı üzerinden, milisaniyeler içinde istek gönderir. Kazanan, silinme anında isteği ilk ulaşan taraf olur. Birden fazla müşteri aynı adı sipariş etmişse hizmetler adı yakaladıktan sonra genellikle kendi müşterileri arasında açık artırma düzenler. Domain backorder bedeli bu yüzden tek bir sabit ücret değil, talebe göre yükselebilen bir süreçtir.
Bilgi
Backorder, alan adının şu anki sahibinin haklarını hiçbir şekilde etkilemez. Sahip alan adını son güne kadar yenileyebilir; siparişiniz yalnızca ad gerçekten silinirse devreye girer.
Alan adı yaşam döngüsünde backorder hangi aşamada devreye girer
Genel uzantılı bir alan adının süresi dolduğunda ad hemen serbest kalmaz. ICANN’in Süresi Dolan Kayıtları Kurtarma Politikası (ERRP) kayıt kuruluşlarına belirli yükümlülükler getirir: sahibe süre dolmadan yaklaşık bir ay ve bir hafta önce hatırlatma gönderilir, süre dolduktan sonra da alan adının yenilenebildiği bir dönem tanınır. Bu dönemde sitenin DNS çözümlemesi kesilir, yani site ve e-posta çalışmaz, ama sahip yenileyerek her şeyi geri açabilir.
Kayıt kuruluşu adı sildikten sonra aynı politika, sponsorlu uzantılar dışındaki bütün genel uzantı kayıt merkezlerinin 30 günlük bir kurtarma dönemi (Redemption Grace Period) sunmasını şart koşar. Bu dönemde ad transfer edilemez, DNS çalışmaz, ama eski sahip kurtarma ücretini ödeyerek adı geri alabilir. Ardından birkaç günlük silinme bekleme aşaması gelir ve ad bu aşamanın sonunda herkese açık hâle düşer. Domain backorder tam bu son anı hedefler. Aşamaların sahibin gözünden anlatımı süresi dolan alan adı ne olur yazısında.
| Aşama | Alan adında ne olur | Backorder açısından durum |
|---|---|---|
| Süre dolmadan önce | Ad çalışır, sahip hatırlatma e-postaları alır | Sipariş verilebilir, sonucu belirsiz |
| Süre doldu, yenileme dönemi | DNS kesilir, sahip normal ücretle yenileyebilir | Bekleme; sahip yenilerse sipariş boşa çıkar |
| Kurtarma dönemi (30 gün) | Ad silinmiş görünür, sahip kurtarma ücretiyle geri alabilir | Bekleme; transfer ve kayıt mümkün değil |
| Silinme bekleme | Birkaç gün içinde ad kayıt sisteminden düşer | Yakalama hizmetleri silinme anına hazırlanır |
| Serbest kalma | Ad ilk gelen isteğe kaydedilir | Yakalama denemesi yapılır, rekabet varsa açık artırma |
Domain backorder neden garanti değildir
İlk ve en sık sebep basittir: sahip alan adını yeniler. Aktif kullanılan ya da değerli olduğu bilinen adların büyük kısmı hiç silinme aşamasına gelmez. İkinci sebep, sürenin dolmasından sonra adın silinmeden el değiştirmesidir; bazı kayıt kuruluşları kayıt sözleşmelerine dayanarak süresi dolan adları kendi kanallarında yeniden satışa ya da açık artırmaya çıkarabilir. Bu durumda ad kayıt merkezinde hiç serbest kalmaz ve backorder siparişi tetiklenmez.
Üçüncü sebep rekabettir. Kısa, anlamlı ve trafiği olan bir adı birden fazla yakalama hizmeti aynı anda hedefler; sizin siparişinizin bulunduğu hizmet yarışı kaybedebilir. Dördüncüsü de açık artırmadır: yakalama başarılı olsa bile aynı adı isteyen başka bir müşteri daha yüksek teklif verirse ad ona gider. Domain backorder bu dört engeli aşabilen, ama hiçbirini ortadan kaldıramayan bir araçtır.
Dikkat
Başkasının tescilli markasını ya da tanınmış bir ticari adını içeren bir alan adını yakalamak hukuki risk taşır. Marka sahibi ICANN’in Tek Tip Alan Adı Uyuşmazlık Çözüm Politikası (UDRP) kapsamında şikâyette bulunabilir ve ad size ödediğiniz bedelden bağımsız olarak elinizden çıkabilir. Böyle bir adı hedefliyorsanız önce hukuk danışmanınıza sorun.
.tr alan adlarında durum farklı
Yukarıdaki takvim ICANN’e bağlı genel uzantılar içindir. .com.tr, .net.tr ve .tr gibi ülke kodlu uzantılar TRABİS üzerinden yönetilir; yenileme, silinme ve serbest kalma kuralları TRABİS düzenlemelerine tabidir. Genel uzantılardaki 30 günlük kurtarma dönemini ya da yakalama pratiklerini .tr için birebir varsaymak yanlış beklenti yaratır. .tr uzantılı bir adı gözlüyorsanız güncel süre ve kuralları TRABİS’in resmî kaynağından ve kayıt kuruluşunuzdan teyit edin.
Örnek senaryo
İzmir’de bir fırın zinciri, markasıyla aynı .com adını almak istiyor. Ad 2019’dan beri bir şahsa kayıtlı, sitede yalnız “yakında” sayfası var ve bitiş tarihine altı hafta kalmış. Zincir iki yolu paralel yürütüyor: bir yakalama hizmetine domain backorder siparişi veriyor, aynı zamanda WHOIS’teki iletişim kanalı üzerinden sahibine satın alma teklifi iletiyor. Sahip adı yenilediği için backorder boşa çıkıyor, ama teklif görüşmeye dönüyor ve ad güvenli bir aracı ödeme yoluyla devralınıyor. Beklemek tek başına sonuç vermezdi.
Backorder yerine ne yapılabilir
Alan adının sahibine ulaşmak çoğu zaman daha hızlı sonuç verir. Kayıt bilgilerini sorgulamak için WHOIS sorgulama rehberine bakabilirsiniz; gizlilik açık kayıtlarda kayıt kuruluşunun sunduğu iletişim formu ya da yönlendirilen e-posta adresi kullanılır. Satın alma kararında ödemeyi doğrudan karşı tarafa göndermek yerine alan adı devrini ve parayı birlikte güvenceye alan bir aracı ödeme hizmeti tercih edin.
Üçüncü seçenek, beklemek yerine farklı bir uzantı ya da isim düşünmektir. Markanız Türkiye’de faaliyet gösteriyorsa .com.tr güçlü bir alternatiftir ve aradığınız ad bu uzantıda boş olabilir. Uzantı seçenekleri ve hangisinin hangi işe uygun olduğu en popüler domain uzantıları rehberinde karşılaştırılıyor.
Kendi alan adınızı düşmekten nasıl korursunuz
Madalyonun öbür yüzü de önemlidir: birileri de sizin alan adınızı bekliyor olabilir. Bir kartın süresinin dolması ya da hatırlatma e-postalarının eski bir adrese gitmesi, markanızın adını bir yakalama hizmetine bırakmaya yeter. Otomatik yenilemeyi açık tutmak ve kayıt e-postanızı güncel tutmak bu riskin neredeyse tamamını ortadan kaldırır. Yenileme ayarının panelde nasıl açıldığını domain yenileme rehberinde bulabilirsiniz.
Sonuç
Domain backorder, silinmeye giden bir alan adını yakalamak için kurulmuş bir erken sipariştir; çalışır, ama sonucu sahibin yenileme kararına, kayıt kuruluşunun uygulamasına ve rakip taleplere bağlıdır. Gerçekten istediğiniz bir ad için backorder’ı tek yol olarak değil, sahibiyle doğrudan görüşme ve alternatif uzantı arayışıyla birlikte yürütülen bir yan hat olarak düşünün.
Backorder vermeden önce kontrol listesi
- WHOIS kaydından bitiş tarihini ve adın hangi aşamada olduğunu kontrol edin.
- Adın tescilli bir markayı içerip içermediğini araştırın.
- Uzantının genel mi (.com, .net) yoksa .tr mi olduğuna bakın; .tr için TRABİS kurallarını ayrıca inceleyin.
- Yakalama hizmetinin yalnız başarılı olursa mı ücret aldığını, açık artırma kurallarını ve iade koşullarını yazılı olarak okuyun.
- Sahibine ulaşmayı ve satın alma teklifini aynı anda deneyin.
- Olmazsa kullanacağınız ikinci isim ya da uzantıyı şimdiden belirleyin.
- Kendi alan adlarınızda otomatik yenilemenin açık olduğunu doğrulayın.
Sıkça sorulan sorular
Domain backorder ile alan adını kesin alabilir miyim?
Hayır. Domain backorder yalnızca alan adı silinip serbest kaldığında kayıt denemesi yapılacağını garanti eder, adın size geçeceğini değil. Sahip yenilerse, kurtarma döneminde geri alırsa ya da kayıt kuruluşu adı silmeden başka birine devrederse sipariş hiç tetiklenmez. Rekabet varsa ad açık artırmaya da gidebilir.
Süresi dolan bir alan adı ne kadar sonra serbest kalır?
Genel uzantılarda süre dolduktan sonra önce kayıt kuruluşunun tanıdığı yenileme dönemi, ardından ICANN kuralına göre 30 günlük kurtarma dönemi ve birkaç günlük silinme bekleme aşaması gelir. Toplam süre kayıt kuruluşunun uygulamasına göre değişir. .tr uzantılarında TRABİS kuralları geçerlidir, bu takvim birebir uygulanmaz.
Kurtarma dönemindeki bir alan adını transfer ederek alabilir miyim?
Hayır. ICANN politikasına göre kurtarma dönemindeki bir ad transfer edilemez ve DNS’i çalışmaz. Bu dönemde yalnızca eski sahip, kayıt kuruluşu üzerinden kurtarma ücretini ödeyerek adı geri alabilir. Sahiple anlaşsanız bile önce adın kurtarılması, ardından normal transfer sürecinin işletilmesi gerekir.
Backorder ile marka adı içeren bir domain almak yasal mı?
Yakalamanın kendisi teknik bir işlemdir, ama başkasının tescilli markasını içeren bir adı kötü niyetle kaydetmek UDRP şikâyetine ve ülkedeki marka mevzuatına göre hukuki sonuçlara yol açabilir. Marka sahibi adı geri alabilir, ödediğiniz bedel geri dönmez. Böyle bir durumda güncel mevzuatı ve hukuk danışmanınızı kontrol edin.
Alan adımın birisi tarafından beklendiğini nasıl anlarım?
Bunu doğrudan görmenin bir yolu yoktur; yakalama siparişleri gizlidir. Bu yüzden varsayım her zaman “beklenen bir ad” olmalıdır. Otomatik yenilemeyi açık tutun, kayıt e-postanızı güncelleyin ve kritik alan adlarını birkaç yıllığına yenileyin. Süre hiç dolmazsa backorder’ın size dokunma ihtimali de olmaz.
Narhost’ta
İstediğiniz adı .com, .com.tr ve onlarca uzantıda anında sorgulayıp boştaysa hemen kaydedebilir, mevcut alan adlarınızı otomatik yenilemeyle güvenceye alabilirsiniz; 7/24 destek ekibimiz yenileme ve transfer sorularınızda yanınızda.