Kısaca özet
- Alan adı kimin adına kayıtlıysa hukuken ve teknik olarak onundur; kayıt sahibi (registrant) alanında şirketinizin tüzel kişiliği ya da işletme sahibinin kendisi yazmalıdır, ajans veya yazılımcı değil.
- Ajans, yazılımcı ya da çalışan adına açılmış bir alan adı; ilişki bozulduğunda, kişi işten ayrıldığında ya da ajans kapandığında geri alınması aylar süren bir soruna dönüşebilir.
- Kayıt sahibi ile yönetici veya teknik irtibat farklı rollerdir; ajans işi yürütmek için teknik tarafta yer alabilir, sahiplik size kalır.
- ICANN’e göre kayıt sahibi WHOIS’e doğru bilgi vermek ve kayıt firmasının sorgularına 15 gün içinde yanıt vermekle yükümlüdür; yanlış ya da eski bilgi alan adını askıya aldırabilir.
- Hosting ve alan adı hesabı da şirket e-postasıyla, şirket adına açılmalı; ajansa hesabın şifresi değil, işi için gereken erişim verilmelidir.
- Doğru kurgu kısaca şudur: sahip siz, hesap şirketin, fatura ve yenileme bildirimi sizde, ajans ise ihtiyacı kadar erişime sahip yetkili kişi.
Siteyi yaptıran ajans alan adını da “biz hallederiz” diyerek almış, yıllarca sorun çıkmamış. Sonra ajansla yollar ayrılıyor ya da tek muhatap olan yazılımcı artık telefonu açmıyor. Alan adı kimin adına kayıtlı sorusu tam bu anda önem kazanır, çünkü sitenin, e-postanın ve arama motorundaki geçmişin tamamı o kayda bağlıdır. Kayıt sahibi siz değilseniz, kendi markanızın adresini geri almak için başkasının onayına muhtaç kalırsınız.
Alan Adı Kimin Adına Kayıtlı Olmalı
Kısa cevap: alan adını kullanan işletme adına. Şirketse tüzel kişilik adı, şahıs işletmesiyse işletme sahibinin adı kayıt sahibi alanına yazılmalıdır. Alan adı bir kiralama hakkıdır ama bu hak, kayıtta sahip olarak görünen kişi ya da kuruluşa aittir. Transfer onayı, sahiplik değişikliği ve anlaşmazlık durumunda söz hakkı bu kişidedir.
ICANN’in kayıt sahibi hakları ve sorumlulukları sayfası bu ilişkiyi netleştirir: kayıt sahibi alan adının kaydından ve kullanımından tek başına sorumludur, WHOIS gibi dizinler için doğru bilgi vermek ve değişiklikleri hızla güncellemek zorundadır, kayıt firmasının sorularına 15 gün içinde yanıt vermelidir. Yani sahiplik yalnız bir hak değil, bir yükümlülüktür de; bu yükümlülüğü ajansa bırakmak, hakkı da bırakmak anlamına gelir.
Bilgi
Alan adı “satın alınmaz”, belirli bir süre için kaydedilir ve yenilenir. Bu yüzden sahiplik, faturayı kimin ödediğine göre değil, kayıttaki sahip bilgisine göre belirlenir. Faturayı siz ödeseniz bile kayıtta ajansın adı yazıyorsa hukuki tartışmada işiniz zorlaşır.
Kayıt Sahibi, Yönetici ve Teknik İrtibat Farkı
Alan adı kaydında birden fazla rol bulunabilir. Kayıt sahibi (registrant) alan adının sahibidir. Yönetici ve teknik irtibat ise kaydın yönetiminde ya da DNS işlerinde muhatap olan kişilerdir; bu roller her uzantıda ve her kayıt firmasında aynı şekilde tutulmaz. Karışıklığın çoğu, ajansın bu rollerden birinde değil de doğrudan sahip alanında yer almasından doğar.
| Rol | Ne anlama gelir | Kim olmalı |
|---|---|---|
| Kayıt sahibi (registrant) | Alan adının hak sahibi, transfer ve sahiplik kararlarının muhatabı | Şirketiniz ya da işletme sahibi |
| Yönetici irtibat | Kayıtla ilgili idari yazışmaların muhatabı | Şirketten sorumlu bir kişi |
| Teknik irtibat | DNS ve sunucu tarafındaki işlerin muhatabı | Ajans ya da BT sorumlusu olabilir |
| Kayıt firması hesabı | Alan adının yönetildiği panel hesabı | Şirket e-postasıyla açılmış şirket hesabı |
| Fatura ve yenileme bildirimi | Süre dolmadan gelen uyarıların adresi | Şirkette sürekli okunan bir adres |
Ajans ya da Yazılımcı Adına Kayıt Neden Risklidir
Ajans adına kayıt çoğu zaman kötü niyetten değil, işin hızlı bitmesi isteğinden doğar. Ajans kendi kayıt firması hesabıyla alan adını alır, müşterinin sitesini kurar ve fatura keser. Sorun yıllar sonra çıkar: ajans kapanır, sorumlu kişi ayrılır, ödeme anlaşmazlığı yaşanır ya da siz başka bir firmayla çalışmak istersiniz. Transfer için gereken EPP kodu ve onay e-postası, sahip olarak görünen tarafa gider.
Tek kişilik yazılımcılarla çalışırken risk daha da büyür. Alan adı yazılımcının kişisel hesabında ve kişisel e-postasıyla kayıtlıysa, o kişiye ulaşamadığınız gün yenileme uyarılarını da göremezsiniz. Süresi dolan bir alan adının yenileme ek süresi ve kurtarma dönemi uzantıya göre değişir; bu dönemde fark edilmeyen bir alan adı serbest kalıp başkası tarafından kaydedilebilir.
Dikkat
Kayıt sahibi sizken bile, kayıt firmasındaki hesap ajansınsa kontrol fiilen ajanstadır. Sahiplik bilgisi ile panel hesabı ayrı iki konudur; ikisinin de şirketinizde olması gerekir.
WHOIS’te Alan Adı Kimin Adına Görünüyor
Mevcut durumu öğrenmenin ilk adımı WHOIS ya da RDAP sorgusudur. ICANN Lookup aracı genel uzantılarda kayıt firmasını, kayıt ve bitiş tarihlerini ve alan adının durum kodlarını gösterir. Kişisel veri koruma kuralları nedeniyle sahip adı çoğu zaman gizlenmiş görünür; bu durumda kayıt firmasındaki hesaptan ya da ajanstan sahip bilgisinin ekran görüntüsünü istemek gerekir. Sorgunun nasıl okunacağı WHOIS bilgisi nasıl sorgulanır yazısında alan alan anlatılıyor.
Sorgu sonucunda kayıt firmasını ve bitiş tarihini not edin. Bitiş tarihi yakınsa önce yenilemeyi güvenceye alın, sahiplik düzeltmesini ardından yapın. Sahiplik değişikliği bazı kayıt firmalarında onay e-postası ve kısa süreli transfer kilidi doğurabilir; bu yüzden aynı gün hem sahip değişikliği hem transfer planlamayın.
Devralma Zorlukları ve Doğru Sıra
Alan adı ajansın adına kayıtlıysa en kolay yol, ilişki iyiyken sahip bilgisinin şirketinize çevrilmesini istemektir. Ajansın yapması gereken, kayıt sahibi alanındaki ad, kuruluş ve e-posta bilgilerini sizinkilerle değiştirmek ve değişikliğin onayını tamamlamaktır. Ardından alan adını kendi hesabınıza almak için transfer ya da hesap içi aktarım yapılır.
İlişki bozulduysa süreç zorlaşır. Genel uzantılarda kayıt firmasına fatura, sözleşme ve alan adının markanızla bağını gösteren belgelerle başvurmak gerekir; son çare olarak alan adı anlaşmazlık çözüm politikası devreye girer ve bu hem zaman hem masraf ister. .tr uzantılarında kurallar TRABİS’e bağlıdır ve hak sahipliği işlemleri belge ister. Bu yazı hukuki tavsiye değildir; böyle bir durumda güncel mevzuatı ve hukuk danışmanınızı kontrol edin.
Örnek senaryo
Bir diş kliniği, sitesini yaptıran ajansla sekiz yıl çalıştı. Yeni bir ajansa geçmek istediğinde alan adının eski ajansın adına ve eski ajansın hesabında olduğu ortaya çıktı. Eski ajans yardımcı oldu ve sahip bilgisini kliniğin tüzel kişiliğine çevirdi, ardından alan adı kliniğin kendi hesabına aktarıldı. İşlem iki hafta sürdü. Aynı süreç anlaşmazlıkla başlasaydı kliniğin elinde yalnızca eski faturalar olacaktı.
Alan Adı Kimin Adına Olmalı, Ajans Nasıl Çalışmalı
Sağlıklı kurguda sahip ve hesap sizde, işin yürütülmesi ajanstadır. Alan adı ve hosting hesabını şirket e-postasıyla, şirket adına açın. Ajansa hosting panelinde işi için gereken erişimi verin; hesabın ana şifresini paylaşmayın. Teknik irtibat alanında ajansın yer alması sorun değildir, sahip alanında yer alması sorundur.
Narhost müşteri panelinde bu ayrımı yapmak için ajansı ya da muhasebe sorumlusunu sorumlu kişi olarak ekleyip alan adı, fatura veya destek bildirimlerini ona da yönlendirebilirsiniz. Bu kayıt ayrı bir giriş hakkı tanımlamaz, yalnız seçtiğiniz bildirimleri iletir. Adımlar müşteri panelinde yetkili kişi ekleme kartında ekran görüntüleriyle duruyor. Kayıt sahibi bilgilerini düzeltmeniz gerekiyorsa domain WHOIS bilgileri nasıl güncellenir kartını izleyin. Uzantı seçimi henüz yapılmadıysa en popüler domain uzantıları yazısı hangi uzantının hangi işe uyduğunu anlatıyor.
Sonuç
Alan adı kimin adına kayıtlı sorusunun tek doğru cevabı, onu kullanan işletmedir. Ajans ve yazılımcı işi yürütür, erişimi ihtiyacı kadardır; sahiplik, panel hesabı ve yenileme bildirimi ise her zaman sizde kalır.
Kontrol Listesi
- WHOIS ya da RDAP sorgusuyla kayıt firmasını ve bitiş tarihini not edin.
- Kayıt sahibi alanında şirketinizin adının yazdığını hesap ekranından doğrulayın.
- Kayıt firması hesabının şirket e-postasıyla açıldığından emin olun.
- Yenileme bildirimlerinin şirkette sürekli okunan bir adrese geldiğini kontrol edin.
- Ajansı sahip olarak değil, teknik irtibat ya da sorumlu kişi olarak tanımlayın.
- Hesap şifrelerini şirketin şifre yöneticisinde saklayın, iki adımlı doğrulamayı açın.
- Otomatik yenilemeyi açın ve bitiş tarihini ayrıca takvime ekleyin.
Sıkça sorulan sorular
Alan adı kimin adına kayıtlı, nasıl öğrenirim?
WHOIS ya da RDAP sorgusu kayıt firmasını ve tarihleri gösterir, ama sahip adı kişisel veri koruma nedeniyle çoğu zaman gizlidir. Kesin bilgi için alan adının yönetildiği paneldeki iletişim bilgileri ekranına bakın. Panele erişiminiz yoksa alan adını alan ajans ya da kişiden bu ekranın görüntüsünü isteyin.
Faturayı ben ödüyorum, bu sahip olduğum anlamına gelir mi?
Tek başına gelmez. Sahiplik kayıttaki sahip bilgisine göre belirlenir. Fatura, anlaşmazlık durumunda destekleyici bir belgedir ama kayıtta başka bir ad yazıyorsa işleminiz uzar. Faturayı ödediğiniz alan adının kayıtta da sizin adınıza görünmesini sağlayın.
Ajansa hosting şifremi vermem gerekir mi?
Ana hesap şifresini vermeniz gerekmez ve önerilmez. Ajansın ihtiyacı çoğu zaman FTP, veritabanı ya da site yönetimi erişimidir; bunlar ayrı kullanıcılarla verilebilir. İş bittiğinde ya da ajans değiştiğinde bu erişimleri kapatmak, ana şifreyi değiştirmekten çok daha kolaydır.
Şahıs adına kayıtlı alanı şirkete geçirmek mümkün mü?
Evet, kayıt sahibi bilgisinin güncellenmesiyle yapılır. Genel uzantılarda panelden sahip bilgisi değiştirilir ve onay tamamlanır; .tr uzantılarında TRABİS kuralları gereği belge istenebilir. Değişiklikten sonra WHOIS’te ve panelde yeni bilginin göründüğünü kontrol edin.
Çalışan ayrılırsa alan adı ne olur?
Alan adı çalışanın kişisel hesabında ya da kişisel e-postasına bağlıysa erişim onunla birlikte gider. Bu yüzden alan adı hesabı kişiye değil şirkete bağlı olmalı, bildirimler de ortak bir adrese gelmelidir. Ayrılan çalışanın erişimleri aynı gün kapatılmalıdır.
Narhost’ta
Alan adınızı kendi müşteri hesabınızda, şirketiniz adına kaydedin; kayıt sahibi bilgilerini panelden güncelleyin, bildirimleri sorumlu kişilere yönlendirin.