Kısaca özet
- Domain maliyeti, bir alan adını kaydettirmek ve sahipliğini sürdürmek için ödenen kayıt, yenileme, transfer ve ek hizmet bedellerinin toplamıdır.
- En sık yapılan hata ilk yıl indirimli kayıt ücretini kalıcı fiyat sanmaktır; yenileme bedeli ayrı hesaplanır ve sorgulama ekranında ayrı satırda görünür.
- Domain maliyetindeki uzantı bazlı farkın kaynağı firma değil yapıdır: taban ücreti uzantıyı işleten tescil kuruluşu (registry) belirler, kayıt firması (registrar) buna kendi payını ekler.
- Premium işaretli alan adlarında bedeli kayıt firması değil, uzantıyı işleten kayıt kuruluşu belirler.
- .tr uzantılarında bu yapının karşılığı TRABİS’tir; taban tarifeyi TRABİS belirler, kayıt firmaları TRABİS’in akredite kuruluşu olarak çalışır.
- Yenileme kaçırılırsa alan adı otuz günlük geri kazanım dönemine düşer; geri alma normal yenilemeden belirgin şekilde pahalıdır.
Alan adı almak ilk bakışta tek kalemlik bir iş gibi görünür: sorgula, sepete at, öde. Bir yıl sonra yenileme uyarısı geldiğinde tablo değişir, çünkü ilk yıl ödenen tutar ile devam bedeli çoğu zaman aynı değildir. Domain maliyeti tek bir rakam değil, birbirinden bağımsız birkaç kalemin toplamıdır. Bu kalemleri baştan bilirseniz bütçeyi doğru kurar, alan adını elinizde tutarken sürprizle karşılaşmazsınız.
Domain maliyeti nedir ve hangi kalemlerden oluşur?
Domain maliyeti, bir alan adını kaydettirmek ve sahipliğini sürdürmek için ödediğiniz tüm bedellerin toplamıdır. İçinde ilk kayıt ücreti, her dönem tekrarlayan yenileme bedeli, uzantıya bağlı farklar, isteğe bağlı ek hizmetler ve olağandışı durumlarda devreye giren ceza niteliğindeki kalemler bulunur.
Kalemlerin bir kısmı siz istediğiniz için çıkar, bir kısmı ise takip edilmediği için. İkisini ayırt etmek, domain maliyetini yönetmenin ilk adımıdır. Aşağıdaki tablo hangi kalemin ne zaman devreye girdiğini ve nereden doğrulanacağını gösteriyor.
| Maliyet kalemi | Ne zaman çıkar | Nasıl kontrol edilir |
|---|---|---|
| Kayıt ücreti | Alan adını ilk aldığınızda | Sorgulama ekranında uzantı seçilince görünür |
| Yenileme bedeli | Her kayıt döneminin sonunda | Sorgu sonucunda ve panelde ayrı satırda listelenir |
| Premium farkı | Kayıt kuruluşu alan adını premium işaretlediyse | Sorgu sonucundaki premium etiketi ve alan adına özel fiyat |
| Ek hizmetler | Gizlilik koruması, yönlendirme gibi seçenekleri eklediğinizde | Sipariş adımında seçenek olarak sunulur |
| Geri kazanım bedeli | Yenileme kaçırılıp süre dolduğunda | Panelden geri alma talebi açıldığında bildirilir |
Alan adı fiyatları neden farklı?
Uzantılar arasındaki fiyat farkının kaynağı firmadan firmaya değişen bir pazarlama kararı değil, uzantının arkasındaki yapıdır. Her uzantıyı bir tescil kuruluşu (registry) işletir ve toptan taban ücreti bu kuruluş belirler; kayıt firması (registrar) size gösterdiği nihai fiyatı, bu taban ücrete kendi hizmet payını ekleyerek oluşturur. .com ve .net gibi köklü genel uzantılarla .online, .site, .app gibi yeni nesil uzantıların taban ücreti farklı bantlardadır; .com.tr gibi bir ülke uzantısı ise tamamen ayrı bir tescil kuruluşuna bağlıdır.
Bilgi
Registry, uzantının teknik altyapısını ve tescil kurallarını işleten kuruluştur; registrar ise alan adını size satan kayıt firmasıdır. Domain maliyetindeki uzantı bazlı fark, registry’nin belirlediği taban ücretten gelir; gördüğünüz nihai rakam bu taban ücrete registrar’ın payının eklenmiş hâlidir.
Türkiye’de bu yapının karşılığı TRABİS’tir. .tr ailesindeki tüm uzantıların (.com.tr, .net.tr, .tr dahil) resmi tescil kuruluşu TRABİS’tir; kayıt firmaları bu sistemde akredite kuruluş olarak çalışır, taban tarifeyi TRABİS belirler ve firmalar kendi payını üzerine ekler. Hangi uzantının hangi kullanım için yaygın tercih edildiğini en popüler domain uzantıları yazımızda ele aldık; TRABİS’in güncel kurallarını TRABİS’in resmî sitesinde bulabilirsiniz.
İlk yıl promosyon fiyatı ile yenileme bedeli arasındaki fark ayrı bir başlıkta aşağıda ele alınıyor; premium alan adlarının neden farklı fiyatlandığı da öyle. Transfer sırasında ödenen ücret ve gizlilik koruması gibi seçimler ise domain maliyetine eklenen kalemler arasında; ayrıntılarını birkaç başlık aşağıda bulabilirsiniz.
İlk yıl indirimi ile yenileme bedeli arasındaki fark
Domain maliyetinde en sık yapılan hata tam burada. Kampanyalı kayıt ücreti yalnızca ilk dönem için geçerlidir; ikinci yıldan itibaren alan adı kendi yenileme bedeli üzerinden devam eder. İndirim ne kadar derinse, aradaki fark yenileme gününde o kadar sert hissedilir.
Doğru okuma yöntemi basit: sepete eklemeden önce uzantının yenileme satırına bakın ve kararı o satıra göre verin. Bir alan adını genellikle tek dönem değil yıllarca tutarsınız, dolayısıyla bütçenizde kalıcı olan rakam kayıt değil yenileme bedelidir.
Dikkat
Otomatik yenilemeyi kapatıp “sonra hallederim” demek, domain maliyetini en çok artıran alışkanlıktır. Kayıtlı ödeme yönteminiz güncel değilse otomatik yenileme de sessizce başarısız olur. Otomatik yenilemeyi nasıl açık tutacağınızı domain nasıl yenilenir kartımızda adım adım anlattık.
Premium alan adları neden ayrı fiyatlanır?
Kısa, akılda kalıcı ya da yüksek talep gören bazı alan adları kayıt kuruluşu tarafından premium olarak işaretlenir. Bu alan adlarında bedeli kaydı yapan firma değil, uzantıyı işleten kuruluş belirler. Sorgu sonucunda standart fiyat yerine alan adına özel bir fiyat ve premium etiketi görürsünüz.
Premium alan adlarında asıl dikkat edilecek nokta yenilemedir. Bazı uzantılarda premium bedel yalnızca ilk kayıtta uygulanır, bazılarında her dönem tekrarlar. Sipariş öncesinde yenileme satırını okumak, uzun vadeli domain maliyeti açısından belirleyici olur.
Örnek senaryo
Bir mimarlık ofisi marka adına birebir uyan kısa bir alan adı buldu ve sorgu sonucunda premium etiketini gördü. Kayıt bedelini göze aldılar ama yenileme satırını okumadılar. Ertesi dönem aynı bedel tekrar karşılarına çıkınca alan adını bırakmak ile devam etmek arasında sıkıştılar. Sorgu ekranındaki iki satırı baştan karşılaştırsalardı, kararı ikinci yılda değil ilk gün vermiş olurlardı.
Gizlilik koruması, transfer ve diğer ek kalemler
Alan adı kaydı sırasında iletişim bilgileriniz kayıt veritabanına işlenir. Gizlilik koruması bu bilgilerin sorgu sonuçlarında görünmesini engeller ve çoğu uzantıda ayrı bir hizmet olarak sunulur. Kurumsal bir kayıtta iletişim bilgisi zaten şirket adresidir ve gizleme ihtiyacı düşer; kişisel kayıtlarda ise ev adresinin herkese açık olmasını istemeyebilirsiniz. Karar bu ihtiyaca göre verilir.
Transfer, alan adını bir firmadan diğerine taşıma işlemidir. Genel uzantılarda transfer çoğunlukla alan adına bir yıl süre ekler; yani ödenen bedel karşılıksız değildir, kayıt süresine yazılır. Ülke uzantılarında kural farklı işleyebilir. Sürecin adımlarını ve süre yönetimini domain transfer süreci yazımızda anlattık.
Yenilemeyi kaçırırsanız devreye giren geri kazanım bedeli
Süresi dolan bir alan adı hemen serbest kalmaz, ama domain maliyeti açısından geri kazanım (redemption) dönemi en pahalı kalemdir. Yenileme ek süresi de kaçırılırsa alan adı bu döneme düşer; ICANN kuralına göre bu dönem genel uzantılarda otuz gün sürer ve geri alma, araya kayıt kuruluşunun özel geri çekme işlemi girdiği için standart yenilemeden belirgin şekilde pahalıdır.
Sürecin tüm aşamalarını, sürelerini ve .tr tarafındaki farkı ayrı bir yazıda ele aldık; alan adınızın süresi geçtiyse hangi aşamada olduğunuzu ve ne yapmanız gerektiğini süresi dolan alan adı ne olur yazımızda bulabilirsiniz. Bu maliyeti hiç görmemenin yolu basit: otomatik yenilemeyi açık tutmak ve panelde kayıtlı e-postayı güncel tutmak.
Çok yıllı kayıt ve ikinci el alan adı almak
Çoğu uzantı birden fazla yıl için tek seferde kayda izin verir. Bunun iki faydası var: her dönem yenileme takibi yapmazsınız ve kayıt süresi boyunca fiyat değişikliğinden etkilenmezsiniz. Alan adını uzun vadede kullanacağınıza eminseniz çok yıllı kayıt, domain maliyetini öngörülebilir kılan en pratik yöntemdir.
İkinci el alan adı almak ayrı bir hikâye. Başkasının elindeki bir alan adı kayıt bedeliyle değil, pazarlıkla belirlenen bir devir bedeliyle el değiştirir. Devir tamamlandıktan sonra alan adı yine normal yenileme düzenine girer. Yani tek seferlik devir bedeli ile tekrarlayan yenileme bedelini ayrı ayrı hesaplamanız gerekir; ikisi aynı kalem değildir.
Sonuç
Domain maliyetini yöneten iki şey var: kararı kayıt satırına değil yenileme satırına göre vermek ve yenileme tarihini kaçırmamak. Bu ikisi oturduğunda geri kazanım gibi ceza niteliğindeki kalemler hiç gündeminize gelmez.
Alan adı almadan önce kontrol edilecekler
- Sorgulama ekranında kayıt ve yenileme satırlarını yan yana okuyun.
- Seçtiğiniz alan adının premium etiketi taşıyıp taşımadığını kontrol edin.
- Gizlilik koruması ve yönlendirme gibi ek seçeneklerin gerçekten gerekli olup olmadığına karar verin.
- Otomatik yenilemeyi açık tutun ve kayıtlı ödeme yönteminizin geçerli olduğunu doğrulayın.
- Yenileme tarihini takvime işleyin, hatırlatmayı en az iki hafta öncesine kurun.
- Panelde kayıtlı e-posta adresini aktif tutun; tüm uyarılar o adrese gider.
- Uzun ömürlü projelerde çok yıllı kaydı değerlendirin.
- Transfer düşünüyorsanız alan adının kilit durumunu ve kalan süresini önceden kontrol edin.
Sıkça sorulan sorular
Domain maliyeti her uzantıda aynı mı?
Hayır. Her uzantıyı ayrı bir kayıt kuruluşu işletir ve toptan bedeli o kuruluş belirler. Genel uzantılar, ülke uzantıları ve yeni nesil uzantılar farklı bantlarda fiyatlanır. Uzantıya göre güncel bedeli, sorgulama ekranında kayıt ve yenileme satırı olarak birlikte görürsünüz.
Alan adı fiyatları neden bu kadar farklı?
Çünkü her uzantının taban ücretini o uzantıyı işleten tescil kuruluşu (registry) belirler, kayıt firması buna kendi payını ekler. .tr tarafında bu görevi TRABİS üstlenir. Fark firmadan değil, uzantının bağlı olduğu yapıdan gelir.
İlk yıl ödediğim tutarı sonraki yıllarda da öder miyim?
Genelde hayır. Kampanyalı kayıt ücreti yalnızca ilk dönem için geçerlidir, sonrasında alan adı kendi yenileme bedelinden devam eder. Karar verirken kayıt satırına değil yenileme satırına bakmak, ikinci yıl sürpriz yaşamamanın en basit yolu.
Gizlilik koruması almak zorunda mıyım?
Zorunlu değil, isteğe bağlı bir hizmet. Kurumsal kayıtlarda iletişim bilgisi zaten şirket adresi olduğu için çoğu firma buna ihtiyaç duymaz. Kişisel kayıtlarda ev adresi ve telefon numarasının sorgu sonuçlarında görünmesini istemiyorsanız işinize yarar.
Transfer ettiğimde alan adımın süresi sıfırlanır mı?
Genel uzantılarda süre sıfırlanmaz, aksine transfer işlemi mevcut süreye bir yıl ekler. Kalan süreniz korunur. Ülke uzantılarında kural farklı işleyebildiği için transfer öncesinde uzantının kendi şartlarını kontrol etmek gerekir.
Yenilemeyi kaçırdım, alan adım kayboldu mu?
Hemen değil. Süre dolduktan sonra önce ek bir yenileme süresi, ardından genel uzantılarda otuz günlük geri kazanım dönemi işler. Bu dönemde alan adını geri alabilirsiniz ama bedel normal yenilemeden yüksektir. Dönem de biterse alan adı silinir ve yeniden kayda açılır.
Toplam maliyeti kayıt süresi de değiştirir; domain kaç yıllık alınmalı ve uzun kayıt avantaj sağlar mı yazısına bakın.
Bu kararla bağlantılı bir soru daha var: premium alan adı almaya değer mi ayrı bir yazıda anlatıldı.
Narhost’ta
Alan adı sorgulama ekranında uzantıya göre kayıt ve yenileme bedellerini birlikte görebilir, istediğiniz uzantıyı tek adımda kaydedebilirsiniz.