Kısaca özet
- Web sitesi bakımı, yayındaki bir sitenin güncelleme, yedek, güvenlik taraması, erişilebilirlik izleme, SSL ve alan adı yenileme, içerik ve hız kontrollerinin düzenli olarak yapılmasıdır.
- Bakımı yapılmayan sitede sorun genelde tek seferde değil birikerek çıkar; güncellenmemiş bir eklenti, süresi dolan alan adı ya da dolan disk sitenin bir sabah açılmamasına yol açar.
- Güncelleme ve yedek kontrolü haftalık, güvenlik taraması ve hız ölçümü aylık, PHP sürümü, eklenti envanteri ve geri yükleme testi üç ayda bir yapılabilir.
- Maliyeti sitenin türü, eklenti sayısı, trafik, e-ticaret olup olmaması, beklenen müdahale süresi ve işi kimin yaptığı belirler.
- Kendin yap modeli zaman ister, ajans modeli sözleşme kapsamını dikkatle okumayı gerektirir; iki modelde de hosting panelindeki araçlar iş yükünü azaltır.
- Hosting sağlayıcısı sunucuyu, site sahibi ise kurduğu yazılımı günceller; paylaşımlı hostingte bile eklenti ve tema güncellemesi site sahibinin işidir.
Site bir kez yapıldı, yayına alındı ve aylarca kimse dokunmadı. Bir gün yönetim paneline girilemiyor, ana sayfada tanımadığınız bir yönlendirme var ya da tarayıcı “bağlantınız gizli değil” diyor. Web sitesi bakımı tam olarak bu sabahları önlemek için yapılır. Ne kadar tutacağı ise tek bir fiyatla cevaplanamaz; önce hangi işlerin yapılacağını, hangi sıklıkla ve kim tarafından yapılacağını netleştirmek gerekir.
Web Sitesi Bakımı Neleri Kapsar
Bakım, sitenin tasarımını değiştirmek ya da yeni özellik eklemek değildir; var olanın çalışır, güvenli ve güncel kalmasını sağlamaktır. Kalemler her sitede aynıdır, yalnız ağırlıkları değişir. Beş sayfalık bir tanıtım sitesiyle günde yüz sipariş alan bir mağazanın bakım listesi aynı başlıkları taşır, ama mağazada her kalemin sıklığı ve aciliyeti daha yüksektir.
| Bakım kalemi | Ne yapılır | Önerilen sıklık | İhmal edilirse |
|---|---|---|---|
| Yazılım güncellemesi | Çekirdek, tema ve eklentiler güncellenir, sonra site kontrol edilir | Haftalık, kritik yamada aynı gün | Bilinen açıktan sızma |
| Yedek | Dosya ve veritabanı yedeğinin alındığı ve indirilebildiği doğrulanır | Haftalık kontrol, üç ayda bir geri yükleme testi | Arızada geri dönülecek nokta olmaz |
| Güvenlik taraması | Zararlı dosya, yetkisiz kullanıcı ve şüpheli değişiklik aranır | Aylık, olay sonrası hemen | Fark edilmeyen bulaşma, kara liste |
| Erişilebilirlik izleme | Sitenin dışarıdan açıldığı dakikalık aralıklarla denetlenir | Sürekli, otomatik | Kesinti saatlerce fark edilmez |
| SSL ve alan adı yenileme | Sertifika ve alan adı bitiş tarihleri takip edilir | Aylık kontrol | Güvenlik uyarısı ya da tamamen kapanan site |
| İçerik ve bağlantılar | Eski bilgi, kırık bağlantı ve çalışmayan formlar düzeltilir | Aylık | Güven kaybı, kaybolan talepler |
| Hız ve kaynak | Sayfa hızı, disk ve veritabanı büyüklüğü ölçülür | Aylık | Yavaşlama, kota ve kaynak sınırı |
Güncelleme Neden Bakımın Merkezinde
Hacklenen sitelerin büyük bölümünde sebep yeni keşfedilmiş karmaşık bir saldırı değil, yaması aylar önce yayımlanmış bir eklentinin güncellenmemesidir. Otomatik tarayıcılar bilinen açıkları taşıyan sürümleri toplu olarak arar. Bu yüzden güncelleme bakımın en önemli kalemidir. WordPress’in resmî güncelleme dokümanı da güncellemeden önce yedek alınmasını öneriyor.
Güncellemenin bir de sunucu tarafı var. PHP’nin her sürümü belirli bir tarihe kadar güvenlik yaması alır; bu tarihler PHP’nin desteklenen sürümler sayfasında yayımlanır. Desteği biten sürümde çalışan site, eklentileri güncel olsa bile risk taşır. Yılda bir kez PHP sürümünü kontrol edip siteyi desteklenen bir sürüme taşımak bakım takviminin parçası olmalıdır. Güvenlik tarafının geri kalanını web sitesi güvenliği önlemleri yazısında topladık.
Dikkat
Güncellemeleri toplu ve kontrolsüz açmak da risklidir. Büyük bir sürüm atlaması tema ya da eklenti uyumsuzluğu yüzünden siteyi bozabilir. Önce yedek alın, mümkünse güncellemeyi bir hazırlık (staging) kopyasında deneyin, sonra canlı siteye uygulayın ve ödeme ile iletişim formu gibi kritik sayfaları elle kontrol edin.
Sorumluluk Kimde, Hosting mi Site Sahibi mi
Sık yapılan bir varsayım, hosting paketi alındığında bakımın da sağlayıcıya geçtiğidir. Paylaşımlı hostingte sağlayıcı sunucunun işletim sistemini, web sunucusunu, PHP sürümlerini ve altyapı güvenliğini yönetir. Sizin kurduğunuz WordPress, tema ve eklentiler ise sizin yazılımınızdır; güncellemeleri, kullanıcı hesapları ve içerik site sahibinin sorumluluğundadır. VPS veya VDS gibi yönetimsiz sunucularda bu çizgi daha da aşağı iner; işletim sistemi güncellemesi de size geçer.
Bu ayrımı bilmek bakım planının kapsamını belirler. Paylaşımlı hostingte bakım listesi uygulama katmanıyla sınırlıdır; sunucuda ise işletim sistemi, güvenlik duvarı ve servis güncellemeleri de listeye eklenir. Hosting seçerken hangi işin kimde kaldığını hosting nasıl seçilir rehberinde ayrıntılı ele aldık.
Bilgi
cPanel’deki WP Toolkit, birden fazla WordPress sitesinin çekirdek, tema ve eklenti güncellemelerini tek ekrandan yönetmeyi, siteyi klonlamayı ve hazırlık kopyası oluşturmayı sağlar. Aracın kullanımı WP Toolkit rehberinde adım adım anlatılıyor.
Kendin Yap mı Ajans mı
Bakımı kimin yapacağı, maliyetin ve riskin en büyük belirleyicisidir. Kendin yap modelinde nakit maliyet düşüktür, ama zaman maliyeti vardır ve bu zaman genelde en yoğun haftada bulunamaz. Ajans ya da serbest çalışanla anlaşma modelinde iş düzenli yapılır, fakat sözleşmenin neyi kapsadığı dikkatle okunmalıdır. “Aylık bakım” başlığı altında yalnız güncelleme butonuna basılan sözleşmeler de var, geri yükleme testi ve olay müdahalesini içerenler de.
| Ölçüt | Kendin yap | Ajans veya serbest çalışan |
|---|---|---|
| Nakit maliyet | Düşük, çoğu araç panelde hazır | Kapsama göre aylık veya yıllık ücret |
| Zaman yükü | Size ait, düzen bozulursa aksar | Size düşen kısım onay ve iletişim |
| Uzmanlık | Sorun çıkınca sınırlı | Sözleşmedeki müdahale kapsamına bağlı |
| Kime uygun | Tanıtım sitesi, teknik bilgisi olan ekip | E-ticaret, yoğun eklentili site, küçük ekip |
Örnek senaryo
Eskişehir’de bir diş kliniği, sekiz sayfalık WordPress sitesini ve randevu formunu kendisi yönetiyor. Resepsiyon sorumlusu her pazartesi WP Toolkit’ten güncellemeleri kontrol ediyor, ayda bir yedek dosyasını indirip ayrı bir diske kopyalıyor ve randevu formundan kendine bir test mesajı gönderiyor. Alan adı ve SSL bitiş tarihleri takvimde işaretli. Yılda bir kez bir geliştiriciye PHP sürümü ve eklenti envanteri kontrolü yaptırıyor. Klinik için bu düzen, sürekli bir ajans sözleşmesinden daha ekonomik ve yeterli.
Web Sitesi Bakımı Maliyeti Neye Göre Değişir
Bakım bedeli için tek bir rakam vermek yanıltıcı olur, çünkü aynı başlık çok farklı işleri kapsayabilir. Fiyatı belirleyen etkenler ise nettir. Sitenin türü ilk etkendir; tanıtım sitesi ile e-ticaret sitesi arasında hem iş miktarı hem risk farkı büyüktür. Eklenti ve özel kod sayısı ikincisidir; her eklenti ayrı bir güncelleme ve uyumluluk kontrolü demektir. Trafik ve veritabanı büyüklüğü, yedek ve hız işlerinin ağırlığını belirler.
Beklenen müdahale süresi de fiyatı doğrudan etkiler. “Sorun olursa iki iş günü içinde bakarız” ile “bir saat içinde müdahale ederiz” aynı hizmet değildir. Son etken araçlardır; hosting panelinde hazır gelen yedekleme, güvenlik taraması ve toplu güncelleme araçları, ayrı ücretli araç ihtiyacını ve harcanan saati azaltır. Toplam barındırma bütçesinin kalemlerini hosting maliyeti nasıl hesaplanır yazısında çıkardık.
Sonuç
Web sitesi bakımı bir kerelik iş değil, takvime bağlanmış küçük ve düzenli işlerdir. Önce kalemleri ve sıklığı belirleyin, sonra her kalemin kimde olduğunu yazın. Tanıtım sitesinde panel araçlarıyla kendin yap modeli çoğu zaman yeterlidir; e-ticarette ve yoğun eklentili sitelerde müdahale süresi yazılı bir bakım anlaşması daha güvenli bir seçimdir.
Kontrol Listesi, Web Sitesi Bakımı Takvimi
- Her hafta çekirdek, tema ve eklenti güncellemelerini yedekten sonra uygulayın.
- Yedeğin alındığını haftalık kontrol edin, üç ayda bir geri yüklemeyi deneyin.
- Ayda bir güvenlik taraması yapın, tanımadığınız yönetici hesaplarını silin.
- Sitenin erişilebilirliğini dışarıdan izleyen bir uyarı kurun.
- Alan adı ve SSL bitiş tarihlerini takvime işleyin, otomatik yenilemeyi açın.
- Formları, ödeme adımını ve kırık bağlantıları ayda bir elle deneyin.
- Yılda bir PHP sürümünü, kullanılmayan eklentileri ve disk kullanımını gözden geçirin.
Sıkça sorulan sorular
Web sitesi bakımı yaptırmazsam ne olur?
Site hemen kapanmaz, sorunlar zamanla birikir. Güncellenmeyen eklentiler bilinen açıklar yüzünden sızmaya açık hâle gelir, alan adı ya da SSL süresi dolduğunda site erişilemez olur, yedeği kontrol edilmeyen sitede arızadan sonra geri dönülecek temiz bir nokta bulunmayabilir. Bakımsız geçen her ay, sonraki müdahalenin maliyetini artırır.
Hosting firması sitemin bakımını yapar mı?
Paylaşımlı hostingte sağlayıcı sunucu yazılımını, PHP sürümlerini ve altyapı güvenliğini yönetir. Kurduğunuz WordPress, tema ve eklentilerin güncellenmesi, kullanıcı hesapları ve içerik ise site sahibinin sorumluluğundadır. Yönetimsiz VPS ve VDS’te işletim sistemi bakımı da müşteriye geçer.
WordPress otomatik güncellemeleri açmak yeterli mi?
Küçük güvenlik güncellemeleri için otomatik güncelleme iyi bir önlemdir, ama tek başına yeterli değildir. Büyük sürümler ve eklenti güncellemeleri uyumsuzluk yaratabilir; güncellemeden sonra sitenin kontrol edilmesi gerekir. Yedek, güvenlik taraması, alan adı ve SSL takibi gibi kalemler de otomatik güncellemenin kapsamı dışındadır.
Web sitesi bakımı için ne kadar zaman ayırmak gerekir?
Az eklentili bir tanıtım sitesinde haftalık güncelleme ve yedek kontrolü kısa sürer; aylık kontroller de bir oturumda tamamlanabilir. E-ticaret sitelerinde ve çok sayıda eklenti kullanan sitelerde hem güncelleme sonrası test hem de sipariş ve ödeme kontrolleri daha fazla zaman ister. Süre, sitenin karmaşıklığıyla doğru orantılı artar.
Bakım anlaşması yaparken nelere dikkat etmeliyim?
Sözleşmede hangi kalemlerin yapılacağını ve sıklığını, yedeğin nerede tutulduğunu, geri yükleme testinin yapılıp yapılmadığını, sorun anında müdahale süresini ve sitenin hacklenmesi durumunda temizliğin kapsama girip girmediğini açıkça görün. Yönetici erişim bilgilerinin sizde de kalması ve aylık bir bakım raporu almak da önemlidir.
Narhost’ta
Web hosting paketlerimizde ücretsiz SSL, haftalık yedekleme ve WP Toolkit Deluxe bulunur; PHP sürümünü cPanel’den kendiniz değiştirebilirsiniz.