Kısaca özet
- WordPress multisite, tek bir WordPress kurulumunun çekirdek dosyalarını, eklentilerini ve temalarını paylaşan birden çok siteyi tek panelden yönetmenizi sağlayan yerleşik özelliktir.
- Ağdaki siteler alt dizin (ornek.com/sube1) ya da subdomain (sube1.ornek.com) adresleriyle çalışır; bu seçim kurulumda yapılır ve sonradan değiştirmek zahmetlidir.
- Her sitenin veritabanında kendi tabloları vardır, ama kullanıcı tablosu ve kurulum ortaktır; bozuk bir eklenti güncellemesi bütün siteleri aynı anda etkileyebilir.
- Aynı markanın bölge ya da şube siteleri, bir okulun bölüm siteleri gibi ortak tasarım ve ortak eklenti kullanan yapılar için mantıklıdır.
- Farklı müşterilere ait, farklı eklentiler isteyen ya da ayrı ayrı taşınması gerekebilecek siteler için ayrı WordPress kurulumları daha güvenli seçimdir.
- Bütün ağ tek hosting hesabının CPU, RAM ve inode sınırını paylaşır; site sayısı arttıkça kaynak planını buna göre yapın.
Şirketinizin üç şubesi var ve her birine ayrı bir site istiyorsunuz. Ya da bir ajans olarak on müşterinin sitesini tek yerden güncellemenin yolunu arıyorsunuz. Birisi “WordPress multisite kur, hepsini tek panelden yönetirsin” diyor. Öneri cazip, çünkü güncellemeyi bir kez yapıp bütün sitelere yansıtmak zaman kazandırır. Ama aynı ortaklık, bir sitedeki sorunun bütün siteleri durdurması anlamına da gelir. Aşağıda multisite’ın nasıl çalıştığını, hangi projede işinizi kolaylaştırdığını ve hangisinde ayrı kurulumların daha doğru olduğunu tabloyla bulacaksınız.
WordPress multisite nedir, nasıl çalışır
WordPress multisite, WordPress’in içinde gelen ve varsayılan olarak kapalı duran bir ağ özelliğidir. WordPress’in resmî ağ oluşturma belgesi bu yapıyı “aynı çekirdek dosyalarını paylaşan siteler topluluğu” diye tanımlar. Siteler eklenti ve temaları da paylaşabilir. Sunucuda her site için ayrı bir klasör yoktur; yalnızca medya yüklemeleri için ayrı dizinler ve veritabanında her siteye ait ayrı tablolar oluşur.
Ağın başında “süper yönetici” (super admin) bulunur. Eklenti ve temaları yalnızca süper yönetici kurar; tek tek sitelerin yöneticileri bunları kendi sitelerinde etkinleştirebilir ama kuramaz. Kullanıcı hesapları ağ genelinde ortaktır: aynı kullanıcı farklı sitelerde farklı rollerle yer alabilir. Güncelleme de ortaktır; WordPress çekirdeğini ya da bir eklentiyi güncellediğinizde değişiklik ağdaki bütün sitelere aynı anda yansır.
Bilgi
Multisite ayrı bir ürün ya da ücretli bir eklenti değildir. Standart WordPress kurulumunda wp-config.php dosyasına eklenen bir satırla “Ağ Kurulumu” menüsü açılır; kurulum adımları ve .htaccess kuralları oradan verilir.
Alt dizin mi subdomain mi, ağ adresleri nasıl seçilir
Ağ kurulurken sitelerin adreslerinin nasıl oluşacağını seçersiniz. Alt dizin yapısında siteler ornek.com/izmir, ornek.com/ankara gibi yollarla açılır. Subdomain yapısında ise izmir.ornek.com, ankara.ornek.com gibi alt adresler kullanılır. WordPress’in ağ öncesi hazırlık belgesi iki kısıtı açıkça yazar: subdomain yapısı için WordPress’in alan adının kökünde çalışması gerekir, alt dizin yapısı ise bir aydan uzun süredir yayında olan bir kurulumda kalıcı bağlantı çakışmaları yüzünden seçilemez.
Kullanıcıların kendi sitelerini anında açabildiği bir ağ istiyorsanız subdomain yapısı joker (wildcard) DNS kaydı ve sunucu tarafında buna uygun yapılandırma ister. Siteleri yalnızca siz ekleyecekseniz joker kayda gerek yoktur; her yeni site için panelden bir alt alan adı açmak yeterlidir. Bu işlemin cPanel’deki karşılığı alt alan adı ekleme rehberinde anlatılıyor.
Multisite hangi projede mantıklı, hangisinde değil
Karar verirken sorulacak soru şudur: bu siteler gerçekten aynı ailenin üyesi mi? Aynı tasarımı, aynı eklenti setini ve aynı yönetim ekibini paylaşıyorlarsa WordPress multisite bakım yükünü belirgin biçimde azaltır. Her biri farklı ihtiyaçlara sahip, farklı sahiplere ait bağımsız projelerse ortaklık avantaj değil yük olur.
| Durum | Multisite | Ayrı kurulumlar |
|---|---|---|
| Aynı markanın şube ya da bölge siteleri | Uygun, ortak tema ve eklenti | Gereksiz tekrar |
| Okul, belediye ya da kurumun birim siteleri | Uygun, merkezi kullanıcı yönetimi | Yönetimi zorlaşır |
| Ajansın farklı müşterileri | Riskli, bir sorun herkesi etkiler | Uygun, her müşteri bağımsız |
| Biri e-ticaret, biri blog olan iki proje | Uygun değil, eklenti ihtiyacı farklı | Uygun |
| İleride satılabilecek ya da taşınacak site | Zor, ağdan ayırmak ek iş ister | Uygun, tek başına taşınır |
Örnek senaryo
Ege’de beş şubesi olan bir diş kliniği zinciri her şube için ayrı bir sayfa seti istiyor: adres, doktor kadrosu, randevu formu ve şubeye özel duyurular. Tasarım ve eklentiler aynı, siteleri de merkezdeki iki kişilik ekip yönetiyor. Zincir WordPress multisite ile ornekklinik.com/izmir, ornekklinik.com/bodrum gibi alt dizinli bir ağ kuruyor. Güncellemeler tek seferde yapılıyor, her şube müdürü yalnızca kendi sitesinde editör yetkisine sahip. Aynı zincir bir yıl sonra ayrı bir kozmetik markası kurduğunda ise o siteyi ağa eklemiyor, farklı eklenti ihtiyacı yüzünden ayrı bir kurulum açıyor.
WordPress multisite riskleri ve sınırları
Ortak kurulumun en büyük riski etki alanıdır. Uyumsuz bir eklenti güncellemesi, bozuk bir tema dosyası ya da ele geçirilen bir yönetici hesabı tek siteyle sınırlı kalmaz, bütün ağı etkileyebilir. Eklenti uyumu da ayrı bir konudur: birçok eklenti tekil sitede sorunsuz çalışırken ağ genelinde etkinleştirildiğinde beklenmedik davranabilir. Ağa eklemeden önce eklentinin multisite desteğini belgelerinden kontrol edin ve önce bir test ortamında deneyin.
Yedek ve geri yükleme de karmaşıklaşır. Veritabanı tek olduğu için ağdaki tek bir siteyi eski bir güne döndürmek, bütün ağı geri yüklemekten daha fazla elle müdahale ister. Bir siteyi ağdan çıkarıp ayrı bir kuruluma taşımak da mümkündür, ama tablo ve medya ayrıştırması gerektiren planlı bir iştir. Bu yüzden “ileride ayrılabilir” dediğiniz siteleri baştan ağa almamak çoğu zaman daha ucuzdur.
Dikkat
Mevcut bir siteyi multisite’a çevirmeden önce dosyaların ve veritabanının tam yedeğini alın, bütün eklentileri devre dışı bırakın ve kalıcı bağlantıların çalıştığını doğrulayın. Resmî belge de bu üç adımı ön koşul olarak yazar. Canlı sitede denemek yerine önce bir kopyada çalışmak en güvenli yoldur.
Paylaşımlı hostingte multisite ve kaynak planı
Ağdaki bütün siteler aynı hosting hesabının kaynaklarını kullanır. Paylaşımlı pakette CPU, RAM, disk giriş-çıkış hızı ve inode sınırları hesap düzeyinde uygulandığı için beş sitelik bir ağ, beş ayrı kurulumla aynı kaynak havuzundan beslenir. Trafik tek bir sitede patladığında diğer sitelerin yavaşlaması bundandır. Sınırların nasıl işlediğini paylaşımlı hosting kaynak limitleri yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
Pratik bir kural: ağdaki site sayısı ve toplam ziyaretçi arttıkça bir üst pakete ya da sanal sunucuya geçişi planlayın, medya yüklemelerinin inode sayısına etkisini düzenli izleyin. Hosting seçiminde WordPress’e özgü hangi kriterlere bakmanız gerektiğini WordPress için hosting tercihi rehberi sıralıyor.
Sonuç
WordPress multisite, aynı ailenin sitelerini tek kurulumda toplayarak güncelleme ve kullanıcı yönetimini sadeleştirir. Bu kazancın bedeli ortak risktir: tek veritabanı, tek eklenti havuzu ve tek kaynak havuzu. Şube, bölge ve birim siteleri için doğru araçtır; farklı sahiplere ve farklı ihtiyaçlara sahip siteler için ayrı kurulumlar daha az sürpriz çıkarır.
Multisite kurmadan önce kontrol listesi
- Sitelerin aynı tema ve eklenti setini gerçekten paylaşıp paylaşmayacağını yazın.
- Adres yapısını (alt dizin ya da subdomain) şimdiden seçin; sonradan değiştirmek zordur.
- Kullandığınız her eklentinin multisite desteğini belgelerinden kontrol edin.
- Mevcut siteyi çevirecekseniz tam yedek alın ve önce bir kopyada deneyin.
- Hosting paketinizin CPU, RAM ve inode sınırlarının toplam site sayısına yetip yetmediğini hesaplayın.
- Tek bir siteyi geri yüklemeniz gerekirse izleyeceğiniz yolu önceden belirleyin.
- Süper yönetici hesabında iki adımlı doğrulamayı açın; bu hesap bütün ağın anahtarıdır.
Sıkça sorulan sorular
WordPress multisite ile kaç site yönetebilirim?
WordPress’in kendisi ağdaki site sayısı için sabit bir üst sınır belirtmez. Pratik sınırı hosting kaynakları ve yönetim düzeniniz belirler. Birkaç düşük trafikli site paylaşımlı pakette rahat çalışır; onlarca site ya da yüksek trafikli bir ağ için sanal sunucu ve veritabanı düzeyinde optimizasyon gerekir.
Multisite’taki her site farklı alan adı kullanabilir mi?
Kullanabilir. WordPress her siteye kendi alan adını eşleme imkânı sunar; resmî belgeler bunu “domain mapping” başlığında anlatır. Her alan adının DNS’i sunucuyu göstermeli ve sunucuda ilgili alan adı tanımlanmış olmalıdır. Farklı alan adlarıyla çalışan ağda SSL sertifikalarının her ad için ayrı düzenlenmesini de planlayın.
Multisite siteyi yavaşlatır mı?
Ağ yapısının kendisi belirgin bir yavaşlık yaratmaz. Yavaşlık, bütün sitelerin aynı kaynak havuzunu paylaşmasından ve ağ genelinde etkin eklentilerin her sitede çalışmasından gelir. Önbellek düzenini doğru kurmak, gereksiz eklentileri ağ genelinde değil yalnızca ihtiyaç duyan sitede açmak performansı korur.
Ağdaki bir siteyi daha sonra ayrı kuruluma taşıyabilir miyim?
Evet, ama bu tek tıkla yapılan bir işlem değildir. Sitenin veritabanı tabloları, kullanıcıları ve medya klasörü ağdan ayrıştırılıp yeni bir kuruluma aktarılır, adresler güncellenir. İleride bağımsızlaşma ihtimali yüksek olan siteleri baştan ayrı kurmak bu işi hiç yapmamanızı sağlar.
Multisite yerine ayrı kurulumları nasıl kolay yönetirim?
Birden fazla bağımsız WordPress kurulumunu tek ekrandan güncellemek, yedeklemek ve izlemek için hosting panelindeki WordPress yönetim araçları kullanılabilir. cPanel’deki WP Toolkit bu işi görür; kullanımı WP Toolkit rehberinde anlatılıyor. Böylece siteler birbirinden yalıtılmış kalır, yönetim yükü de artmaz.
Narhost’ta
WordPress hosting paketlerimizde NVMe disk, LiteSpeed web sunucusu, WP Toolkit Deluxe ve ücretsiz SSL standart gelir; mevcut WordPress sitelerinizi başka firmadan ücretsiz taşıyoruz.