Kısaca özet
- Veri merkezi tier seviyeleri, Uptime Institute’un tesis altyapısını enerji ve soğutma yedekliliğine göre dört basamakta sınıflandırdığı sistemdir: Tier I temel kapasite, Tier II yedekli kapasite, Tier III eşzamanlı bakım, Tier IV hata toleransı.
- Tier III ile Tier IV arasındaki temel fark şudur: Tier III’te her bileşen bakım için kapatılabilir ama beklenmedik bir arıza BT yükünü etkileyebilir; Tier IV’te tek bir ekipman arızası ya da dağıtım yolu kesintisi BT operasyonuna ulaşmaz.
- Uptime Institute 2009’da standarttan “yıllık öngörülen kesinti” ifadelerini kaldırdı; güncel standart tier seviyelerine kullanılabilirlik yüzdesi atamaz.
- Tasarım belgesi sertifikası ile inşa edilmiş tesis sertifikası farklıdır; 2014’ten sonra verilen tasarım sertifikaları iki yıl sonra geçerliliğini yitirir.
- Daha yüksek tier her zaman daha iyi seçim değildir; maliyet ve karmaşıklık seviyeyle birlikte artar, doğru seviye işin kesinti toleransına göre seçilir.
- Sağlayıcıya “hangi Tier” diye sormak yetmez; sertifikanın türünü, tarihini ve Uptime Institute listesinde görünüp görünmediğini sorun.
Co-location ya da fiziksel sunucu teklifi toplarken her sağlayıcının sunumunda aynı cümle geçer: “Tier III veri merkezi.” Aynı ifade o kadar sık kullanılır ki anlamını yitirir. Oysa veri merkezi tier sınıflandırması net tanımları olan, bağımsız bir kuruluşun belgelendirdiği bir standarttır. Neyi garanti ettiğini ve neyi etmediğini bilirseniz teklifleri karşılaştırmak kolaylaşır, sunumdaki etiket yerine sözleşmedeki koşullara odaklanırsınız.
Veri Merkezi Tier Sistemi Nedir, Kim Belirler
Tier sınıflandırmasını Uptime Institute otuz yılı aşkın süre önce oluşturdu. Standart iki ciltten oluşur: altyapı tasarımını değerlendiren Topoloji ve tesisin nasıl işletildiğini değerlendiren Operasyonel Sürdürülebilirlik. Uptime Institute’un tier sınıflandırma sayfasına göre dört seviye birbirinin üzerine kurulur; her üst seviye alttakinin bütün gereksinimlerini içerir.
Standart belirli bir teknoloji ya da şema dayatmaz. Enerji ve soğutma için hangi ekipmanın kullanılacağına tesis sahibi karar verir; standart yalnızca ulaşılması gereken sonucu tanımlar. Bu yüzden iki Tier III tesis, içeride çok farklı görünebilir.
Bilgi
Tier sertifikası yalnızca Uptime Institute tarafından verilir. Bir tesisin “Tier III standartlarına uygun tasarlandığını” söylemesi ile Uptime Institute’tan sertifika almış olması aynı şey değildir. İlki bir beyan, ikincisi bağımsız bir denetimin sonucudur.
Tier I’den Tier IV’e Dört Seviye
Aşağıdaki tablo her seviyenin resmî tanımını pratik sonuçlarıyla birlikte özetliyor. Son sütun bilinçli olarak eklendi: çoğu karşılaştırma tablosunda yer alan yıllık kesinti saatleri güncel standartta yoktur.
| Seviye | Yedeklilik | Eşzamanlı bakım | Hata toleransı | Yıllık öngörülen kesinti |
|---|---|---|---|---|
| Tier I, temel kapasite | Yedek bileşen yok; UPS, jeneratör ve ayrılmış soğutma var | Yok, bakım için tesis kapatılır | Yok | Standart rakam vermez |
| Tier II, yedekli kapasite | Enerji ve soğutma bileşenlerinde yedek (UPS modülü, soğutucu, pompa, jeneratör) | Kısmi, bazı bileşenler kapatılmadan çıkarılabilir | Yok, tek dağıtım yolu | Standart rakam vermez |
| Tier III, eşzamanlı bakım | Yedek bileşen ve yedek dağıtım yolu | Var, her bileşen BT yüküne dokunmadan bakıma alınabilir | Sınırlı, beklenmedik arıza yükü etkileyebilir | Standart rakam vermez |
| Tier IV, hata toleransı | Fiziksel olarak ayrılmış bağımsız sistemler | Var | Var, tek arıza BT operasyonuna ulaşmaz | Standart rakam vermez |
Uptime Institute’un tier sistemini açıklayan makalesinde belirtildiği gibi kurum, 2009’da “yılda beklenen kesinti” ifadelerini standarttan kaldırdı. Gerekçe, işletme davranışlarının kesintiye etkisinin tasarımdan bağımsız olarak çok büyük olmasıydı. Bir tesisin sunumunda tier seviyesinin yanında bir yüzde görüyorsanız, o rakam standarttan değil sağlayıcının kendi hesabından ya da eski kaynaklardan gelir.
Tier 3 ile Tier 4 Farkı Ne Anlama Gelir
Tier III’ün anahtar kavramı eşzamanlı bakımdır. Enerji ve soğutmanın her bileşeni, hatta dağıtım yolları, sunucular çalışırken bakıma alınabilir. Planlı işler kesinti yaratmaz. Ama bir bileşen bakımdayken ikinci bir arıza olursa yük etkilenebilir; Tier III bu senaryoya karşı tasarlanmaz.
Tier IV bunun üzerine hata toleransı ekler. Birbirinden fiziksel olarak ayrılmış, bağımsız sistemler vardır; bir ekipman arızalandığında ya da bir dağıtım yolu kesildiğinde etki BT operasyonuna ulaşmadan durdurulur. Tier IV’te sürekli soğutma da şarttır ve tesise bağlanan BT ekipmanının çift güç kaynaklı olması beklenir. Uptime Institute’un kendi ifadesiyle bu, Tier IV’ün Tier II’den “daha iyi” olduğu anlamına gelmez; farklı iş ihtiyaçlarına karşılık gelir.
Dikkat
Tier IV tesis, tek güç kaynaklı bir sunucuyu korumaz. Hata toleransının sunucuya kadar ulaşması için donanımınızın iki ayrı güç beslemesine bağlanabilmesi gerekir. Co-location’a götüreceğiniz cihazın çift güç kaynağı yoksa üst seviye tesisin avantajının bir kısmını kaybedersiniz.
Veri Merkezi Tier Sertifikasının Türleri
Veri merkezi tier iddiasını değerlendirirken ilk soru sertifikanın türüdür. Uptime Institute üç ayrı belge verir. Tasarım belgeleri sertifikası (TCDD) yalnızca çizimlerin standarda uyduğunu gösterir; 1 Ocak 2014’ten sonra verilenler iki yıl sonra geçersiz olur ve inşa edilmiş tesis sertifikasının ön koşuludur. İnşa edilmiş tesis sertifikası (TCCF), yapılan binanın tasarıma uygun kurulduğunu sahada test eder. Operasyonel sürdürülebilirlik sertifikası (TCOS) ise tesisin nasıl işletildiğini puanlar ve Bronz, Gümüş, Altın olarak derecelenir.
Pratikteki anlamı şudur: “Tier III tasarım sertifikası” alıp inşaatı sertifikalandırmamış bir tesis ile “Tier III inşa edilmiş tesis” sertifikalı bir tesis aynı değildir. Ayrıca farklı bir standart olan ANSI/TIA-942, seviyelerini “Rated 1–4” olarak adlandırır; iki standart birbirinin yerine kullanılmaz.
Co-location ve Fiziksel Sunucu Seçiminde Nasıl Sorulur
Donanımınızı bir veri merkezine yerleştirecekseniz ya da orada fiziksel sunucu kiralayacaksanız, tier etiketini sorunun başlangıcı olarak görün. Kabin, güç ve bağlantı seçeneklerinin nasıl değerlendirileceğini co-location nedir yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz. Tier tarafında sormanız gerekenler şunlardır:
Sertifika hangi türde, hangi tarihte verildi ve tesis Uptime Institute’un sertifikalı tesis listesinde görünüyor mu? Sertifika tesisin tamamını mı, yoksa belirli bir salonu mu kapsıyor? Kabininize gelen iki güç beslemesi ayrı UPS ve ayrı dağıtım yollarından mı geliyor? Son planlı bakım ne zaman yapıldı ve müşterilere nasıl duyuruldu? Bu sorulara yazılı ve belgeli cevap alabildiğiniz sağlayıcı, etiketi en büyük puntoyla yazandan daha güvenilirdir.
Örnek senaryo
Bir lojistik firması, depo yönetim sistemini çalıştıran iki sunucusunu co-location’a taşımak için üç teklif aldı. Üçü de “Tier III” diyordu. Firma sertifika türünü sorduğunda birinin yalnızca tasarım sertifikası olduğu, onun da süresinin dolduğu çıktı. İkinci sağlayıcı sertifikalı değildi ama tasarımını belgeleriyle anlattı. Üçüncüsünün beyanı ise belgeyle desteklendi. Firma, sunucularının çift güç kaynağını iki ayrı beslemeye bağlayabildiği sağlayıcıyı seçti.
Tier Seviyesi Tek Başına Uptime Garantisi Değildir
Tier seviyesi binanın enerji ve soğutma altyapısını anlatır. Sizin sunucunuzun erişilebilirliği ise buna ek olarak ağ bağlantısına, sunucu donanımına, işletim sistemine ve uygulamanıza bağlıdır. Tier IV bir tesiste tek diskli, tek güç kaynaklı bir sunucu arızalanabilir; yanlış bir güvenlik duvarı kuralı sunucuyu erişilemez yapabilir. Sağlayıcının verdiği erişilebilirlik taahhüdünün neyi kapsadığını uptime garantisi nedir yazısı ayrıca ele alıyor.
Sunucunuza erişemediğinizde sorunun tesiste mi, ağda mı yoksa sunucunun içinde mi olduğunu ayırmak için ilk adımlar sunucuya ping atılamıyorsa ne yapılmalı rehberinde sıralanıyor. Hangi sunucu tipinin işinize uygun olduğundan emin değilseniz önce VPS mi VDS mi bulut sunucu mu kararını netleştirin.
Narhost Co-location Hakkında
Narhost’un bütün ürünleri Equinix veri merkezinde barındırılır. Co-location sayfasındaki kabin seçeneklerinde 1U’dan 4U’ya paylaşımlı kabin, yedekli UPS ve A+B busbar beslemesi yer alır; fiyatlandırma cihazın U ölçüsü ve güç tüketimine göre yapılır. Tesisin sertifika türü ve kapsamı gibi ayrıntıları, teklif aşamasında destek ekibinden yazılı olarak isteyebilirsiniz.
Sonuç
Veri merkezi tier seviyesi, tesisin enerji ve soğutma altyapısının bakım ve arıza karşısında nasıl davrandığını anlatır. Tier III planlı bakımda kesintisizlik, Tier IV tek arızaya karşı dayanıklılık demektir. Karar verirken etikete değil, sertifikanın türüne, tarihine ve kendi donanımınızın bu altyapıdan yararlanıp yararlanamayacağına bakın.
Kontrol Listesi, Veri Merkezi Seçerken
- Tier iddiasının bir sertifikaya mı yoksa bir beyana mı dayandığını sorun.
- Sertifikanın türünü (tasarım, inşa edilmiş tesis, operasyon) ve tarihini yazılı isteyin.
- Tesisin Uptime Institute’un sertifikalı tesis listesinde yer alıp almadığını kontrol edin.
- Kabininize gelen güç beslemelerinin ayrı yollardan gelip gelmediğini öğrenin.
- Götüreceğiniz sunucuların çift güç kaynaklı olduğundan emin olun.
- Planlı bakımların nasıl ve ne kadar önceden duyurulduğunu sorun.
- Uptime taahhüdünün yalnız ağı mı yoksa enerjiyi de mi kapsadığını sözleşmede okuyun.
Sıkça sorulan sorular
Veri merkezi tier seviyesi kaç tane, en yükseği hangisi?
Uptime Institute’un standardı dört seviye tanımlar: Tier I, Tier II, Tier III ve Tier IV. En yüksek seviye hata toleranslı Tier IV’tür. Seviyeler birbirinin üzerine kurulur; her üst seviye alttakinin tüm gereksinimlerini karşılar. Hangisinin doğru olduğu ise uygulamanızın kesinti toleransına ve bütçenize bağlıdır.
Tier III veri merkezi yüzde kaç uptime sağlar?
Güncel standart tier seviyelerine yüzde atamaz. Uptime Institute 2009’da yıllık beklenen kesinti ifadelerini standarttan çıkardı, çünkü işletme hataları tasarımdan bağımsız olarak kesintiye yol açabiliyordu. Sağlayıcının verdiği uptime yüzdesi, standarttan değil kendi hizmet taahhüdünden gelir ve sözleşmede ayrıca yazılı olmalıdır.
Web hosting alırken tier seviyesine bakmalı mıyım?
Paylaşımlı hosting ya da VPS alırken tesis altyapısı sağlayıcının sorumluluğundadır ve tier seviyesi sizin için ikincil bir göstergedir. Yedekleme, destek süresi, ağ kalitesi ve uptime taahhüdü daha doğrudan etkiler. Tier seviyesi, kendi donanımınızı taşıdığınız co-location ya da fiziksel sunucu kararlarında öne çıkar.
Tier sertifikası ne kadar süre geçerli?
1 Ocak 2014’ten sonra verilen tasarım belgeleri sertifikaları, veriliş tarihinden iki yıl sonra geçerliliğini yitirir. İnşa edilmiş tesis sertifikası ise sahadaki testlerle verilir ve tasarım sertifikasını ön koşul olarak ister. Sağlayıcıdan sertifikanın türünü ve tarihini birlikte istemek bu yüzden önemlidir.
Tier IV tesiste sunucum hiç kesinti yaşamaz mı?
Yaşayabilir. Tier IV tesisin enerji ve soğutma altyapısı tek bir arızayı BT yüküne ulaşmadan durdurur. Ama sunucunuzun diski, güç kaynağı, ağ kartı, işletim sistemi ya da uygulaması arızalanabilir. Sunucu tarafında yedeklilik kurmadıkça tesisin seviyesi tek başına sürekliliği garanti etmez.
Narhost’ta
Co-location hizmetimizde sunucunuz Equinix veri merkezinde, yedekli UPS ve A+B busbar beslemeli kabinlerde barındırılır; cihaz ölçüsüne ve güç ihtiyacına göre teklif alabilirsiniz.