Kısaca özet
- IPv4 kiralama, bir adres bloğunun kullanım hakkını sözleşme süresince sahibinden almaktır; satın almada ise blok ikincil piyasada devralınır ve RIPE NCC kayıtlarında sizin adınıza geçer.
- RIPE NCC 25 Kasım 2019’da IPv4 adreslerinin tükendiğini duyurdu; 2012’de son /8 bloğuna ulaştıktan sonra yeni ağlara yalnızca /22 büyüklüğünde bloklar veriyordu.
- Bugün yeni bir RIPE NCC üyesi yalnızca bekleme listesinden tek bir /24 (256 adres) isteyebilir; bundan fazlası ancak başka bir kuruluştan transferle, genellikle bedel karşılığında alınır.
- Satın almak LIR üyeliği, RIPE veritabanı kayıtlarının bakımı, kötüye kullanım (abuse) bildirimlerinin yönetimi ve adres itibarının korunması yükümlülüğünü getirir.
- Kiralama sermaye bağlamaz ve hızlı başlar; en büyük riski bloğun önceki kullanımından kalan kara liste geçmişi ve sözleşme bitince adresin iade edilmesidir.
- IPv6 uzun vadeli çözümdür ama internetin önemli bir bölümü hâlâ IPv4 bağlantısı beklediği için iki protokolü birlikte çalıştırmak gerekir.
Sunucunuza birkaç ek adres eklemek ya da bir /24 bloğuyla kendi ağınızı anons etmek istediğinizde fiyatın beklediğinizden yüksek olduğunu fark edersiniz. Karşınıza iki yol çıkar: adresleri bir sağlayıcıdan kiralamak ya da ikincil piyasadan satın alıp kendi adınıza kaydettirmek. IPv4 kiralama çoğu işletme için daha sade yoldur. Satın almanın ise yalnızca ilk bedeli değil, arkasından gelen kayıt, abuse ve itibar yükümlülükleri vardır.
IPv4 Kiralama ve Satın Alma Ne Demek
IPv4 adresleri bölgesel internet kayıt kuruluşları tarafından dağıtılır; Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya’yı kapsayan bölgede bu kuruluş RIPE NCC’dir. RIPE NCC adresleri doğrudan son kullanıcıya değil, üyesi olan yerel internet kayıt kuruluşlarına (LIR) tahsis eder. LIR’ler de bu adresleri müşterilerine atar.
IPv4 kiralamada adres bloğunun kaydı sahibinde kalır; siz sözleşme süresince bloğu kullanır, ters DNS (rDNS) kayıtlarınızı yönetir ve gerekirse Whois bilgilerinin güncellenmesini istersiniz. Satın almada ise blok transfer süreciyle size geçer ve RIPE veritabanında sahibi olarak siz görünürsünüz. Tek IP adresinin ne olduğunu ve kimlerin ek adrese ihtiyaç duyduğunu anlatan temel çerçeve IP adresi kiralama nedir yazısında duruyor. Kiralama ile satın alma arasındaki seçim ise o tanımın ötesinde, maliyet ve sorumluluk üzerinden yapılır.
IPv4 Adresleri Neden Tükendi
IPv4 32 bitlik bir adres biçimidir ve toplamda 4,3 milyar civarında adres üretebilir. İnternete bağlanan cihaz sayısı bu rakamı çoktan aştı. RIPE NCC’nin 25 Kasım 2019 tarihli duyurusuna göre kuruluş 2012’de son /8 bloğuna ulaştı, o tarihten sonra yeni ağlara yalnızca /22 büyüklüğünde bloklar verdi ve 2019’da dağıtılacak havuz bitti.
Havuz bittikten sonra yalnızca kapanan şirketlerden ya da ihtiyacı kalmayan ağlardan geri kazanılan adresler dağıtılıyor. RIPE NCC’nin IPv4 talep sayfasına göre bu adresler bir bekleme listesiyle ve yalnızca daha önce hiç IPv4 tahsisi almamış üyelere, tek bir /24 olarak veriliyor. Yani /24’ten büyük bir ihtiyacı olan ya da daha önce tahsis almış bir kuruluş için kayıt kuruluşundan yeni adres almak artık mümkün değil.
Adresler Neden Pahalı, İkincil Piyasa Nasıl İşler
Arz sabit, talep büyüyor. Yeni adres üretilemediği için IPv4 kullanan her yeni ağ adresini ya başkasından devralıyor ya da kiralıyor. RIPE NCC bu devirlerde kaydı günceller ama fiyatla ilgilenmez; bedel alıcı ile satıcı arasında belirlenir. Transfer türleri ve gereken belgeler RIPE NCC’nin transfer ve birleşme sayfasında listeleniyor.
Fiyatı belirleyen başlıca etkenler blok büyüklüğü, bloğun temiz bir geçmişe sahip olup olmadığı ve piyasadaki anlık talep düzeyidir. Rakamlar dönemden döneme değiştiği için kalıcı bir fiyat vermek yanıltıcı olur. Karar verirken güncel teklifleri aynı blok büyüklüğü ve aynı süre üzerinden karşılaştırmak gerekir.
Satın Almanın Yükümlülükleri
Bir IPv4 bloğunu satın alıp kendi adınıza kaydettirmek, bir kayıt kuruluşu üyesinin sorumluluklarını üstlenmek demektir. Ana başlıklar şunlardır:
- LIR üyeliği. Kaynağı kendi adınıza tutmak için RIPE NCC üyesi olup LIR hesabı açmanız gerekir. Üyelik yıllık ücrete tabidir ve bloğu elde tuttuğunuz sürece devam eder.
- RIPE veritabanı kayıtları. Yönetici ve teknik irtibat kişileri, kayıtların değiştirilmesini önleyen yetki nesneleri ve adres atamalarının güncel tutulması sizin işinizdir.
- Abuse yönetimi. Bloğunuzdan spam ya da saldırı çıktığında şikâyetler size gelir. Bunlara yanıt vermeyen blokların itibarı hızla düşer.
- Yönlendirme ve itibar. Bloğu anons etmek için bir ağ altyapısına ve yönlendirme kayıtlarına ihtiyaç vardır; itibarı korumak için bloğun kimler tarafından nasıl kullanıldığını izlemeniz gerekir.
RIPE NCC tahsis taleplerini değerlendirirken AB yaptırım listesini de kontrol eder; yaptırım kapsamındaki kuruluşların talepleri onaylanmaz. Satın alma bu yüzden yalnızca finansal değil, idari ve teknik bir taahhüttür.
IPv4 Kiralamanın Avantajı ve Riski
IPv4 kiralama sermayeyi adrese bağlamaz, LIR üyeliği gerektirmez ve adresler sunucunuza hızla tanımlanır. İhtiyacınız değiştiğinde blok büyüklüğünü artırabilir ya da sözleşme bitince adresleri iade edersiniz. Kayıt ve abuse altyapısının teknik yükü bloğun sahibinde kalır.
Riskin büyüğü itibardır. Kiraladığınız blok daha önce başka biri tarafından kötü amaçla kullanılmışsa kara listelerde olabilir; bu da e-postalarınızın reddedilmesine ya da bazı hizmetlerin sizi engellemesine yol açar. Adresleri teslim aldığınızda kara liste taramasını hemen yapın; listelenmiş bir adresi temizletme adımları kara listeden çıkma kartında anlatılıyor. İkinci risk sözleşme süresidir: kiralık adres sözleşme bittiğinde geri döner, adres değişikliği DNS ve güvenlik duvarı kurallarında güncelleme gerektirir.
Dikkat
Müşterilerinize, bankalara ya da iş ortaklarınıza IP adresiyle beyaz liste tanımlattıysanız kiralık adresin sözleşme sonunda değişmesi bu entegrasyonların hepsini bozar. Uzun süre sabit kalması gereken adresler için sözleşme süresini ve yenileme koşullarını baştan netleştirin.
Karar Tablosu, Kiralama mı Satın Alma mı
Aşağıdaki tablo iki modeli aynı ölçütlerle yan yana koyuyor. Çoğu işletme için belirleyici satırlar başlangıç yükü ve abuse sorumluluğudur.
| Ölçüt | IPv4 kiralama | IPv4 satın alma |
|---|---|---|
| Başlangıç yükü | Düşük, dönemsel ödeme | Yüksek, blok bedeli peşin |
| RIPE NCC üyeliği | Gerekmez | LIR üyeliği gerekir |
| Kayıt ve abuse yönetimi | Blok sahibinde | Sizde |
| İtibar riski | Önceki kullanım geçmişine bağlı, teslimde kontrol edilmeli | Satın almadan önce geçmiş taranmalı, sonrası sizin kontrolünüzde |
| Esneklik | Blok büyütülür ya da iade edilir | Satmak için yeni transfer gerekir |
| Kime uygun | Sunucusu için ek adres isteyen işletmeler, çoğu hosting müşterisi | Kendi ağını anons eden ve adresi yıllarca tutacak kuruluşlar |
Örnek senaryo
Müşterilerine e-posta pazarlama hizmeti veren bir ajans, gönderimlerini müşteri başına ayrı IP adresinden yapmak istiyordu ve on üç adrese ihtiyacı vardı. Satın alma seçeneğini incelediğinde LIR üyeliği, kayıt bakımı ve abuse yönetimini üstlenmesi gerektiğini gördü. Ajans bir /28 bloğunu kiraladı, teslim günü kara liste taraması yaptı, her adrese rDNS kaydı tanımladı ve gönderimleri iki hafta boyunca düşük hacimle ısıttı.
IPv6 Bu Denklemi Nasıl Değiştirir
IPv6 128 bitlik adres yapısıyla pratikte tükenmeyecek bir havuz sunar ve RIPE NCC üyelerine IPv6 tahsisi yapmaya devam ediyor. RIPE NCC tükenme duyurusunda da taşıyıcı sınıfı NAT’ın ve transfer piyasasının asıl sorunu çözmediğini, geniş ölçekli IPv6 geçişinin şart olduğunu vurguluyor.
Pratikte ise ziyaretçilerin ve hizmetlerin önemli bir bölümü hâlâ IPv4 bağlantısı bekliyor. Bu yüzden bugün doğru yaklaşım ikisini birlikte çalıştırmaktır: sunucuya IPv6 adresi de tanımlamak, AAAA kayıtlarını eklemek ve IPv4 ihtiyacını yalnızca gerçekten gereken adres sayısıyla sınırlı tutmak. IPv6 kullanımı arttıkça kiralamanız gereken IPv4 adresi sayısı da azalır.
Narhost’ta IPv4 Kiralama
Narhost’ta hazır IPv4 paketleri /30 (1 kullanılabilir adres) ile /24 (253 kullanılabilir adres) arasında değişir; paketlerde rDNS ve Whois kaydı bulunur ve hazır paketleri kullanmak için Narhost’ta aktif bir hizmetinizin olması gerekir. Daha büyük bloklar ve ASN çözümleri sözleşmeli bir süreçle sunulur; ayrıntılar IP kiralama sayfasında yer alıyor.
Adresi hangi sunucuya bağlayacağınız da kararın parçasıdır; ek adres ihtiyacınızı taşıyacak sunucu türünü seçmek için VPS mi VDS mi bulut sunucu mu rehberine bakabilirsiniz. Adresler tahsis edildikten sonra Ubuntu sunucuda ağ yapılandırmasına eklenmesi gerekiyorsa Ubuntu’da ek IP adresi ekleme kartı adımları gösteriyor.
Sonuç
IPv4 kiralama, sunucusu için ek adres isteyen işletmelerin büyük çoğunluğu için doğru modeldir; kayıt, abuse ve üyelik yükünü blok sahibine bırakır. Satın almak ise kendi ağını anons eden, adresi yıllarca tutacak ve LIR sorumluluklarını üstlenebilecek kuruluşlar için anlamlıdır.
Kontrol Listesi, Adres Almadan Önce
- Gerçekten kaç IPv4 adresine ihtiyacınız olduğunu hizmet bazında sayın.
- İhtiyacın bir kısmını IPv6 ile karşılayıp karşılayamayacağınızı kontrol edin.
- Kiralık bloğu teslim aldığınız gün kara liste taramasından geçirin.
- Her adres için rDNS kaydını gönderim ya da hizmet adıyla uyumlu tanımlayın.
- Sözleşme süresini ve bitişte adresin değişip değişmeyeceğini yazılı olarak netleştirin.
- Satın almayı düşünüyorsanız LIR üyeliği ve kayıt bakımını kimin yapacağını belirleyin.
- Abuse bildirimlerinin ulaşacağı adresi ve yanıt sorumlusunu tanımlayın.
Sıkça sorulan sorular
IPv4 kiralama ile satın alma arasında en somut fark ne?
Kiralamada adres bloğunun kaydı sahibinde kalır, siz sözleşme süresince kullanırsınız ve kayıt ile abuse yönetimi sahibindedir. Satın almada blok transferle size geçer, RIPE veritabanında sahip olarak siz görünürsünüz ve LIR üyeliği, kayıt bakımı ile abuse yönetimi size geçer.
RIPE NCC’den doğrudan IPv4 adresi alabilir miyim?
RIPE NCC’nin dağıtacağı havuz 2019’da bitti. Bugün yalnızca üye olan ve daha önce hiç IPv4 tahsisi almamış bir LIR, bekleme listesinden tek bir /24 isteyebilir. Bekleme süresi geri kazanılan adres miktarına bağlıdır; daha fazlası için transfer ya da kiralama gerekir.
Kiraladığım IP adresi kara listede çıkarsa ne yapmalıyım?
Önce sağlayıcınıza bildirin; bloğun sahibi temizleme sürecinde size yardımcı olmalıdır. Ardından ilgili kara listenin kaldırma formunu kullanın. Adresi kullanmaya başlamadan önce tarama yapmak, sorunun sizden mi önceki kullanımdan mı kaynaklandığını kanıtlamanızı kolaylaştırır.
IPv6 kullanırsam IPv4 adresine hiç ihtiyacım kalmaz mı?
Henüz değil. Ziyaretçilerin ve dış hizmetlerin önemli bir kısmı yalnızca IPv4 üzerinden bağlanır. Sunucuya IPv6 eklemek IPv4 ihtiyacını azaltır ama tamamen ortadan kaldırmaz; bugün iki protokolü birlikte çalıştırmak en güvenli yoldur.
Kiralık IP adresine rDNS kaydı tanımlayabilir miyim?
Kiralama hizmeti rDNS erişimi içeriyorsa evet. E-posta gönderen sunucularda rDNS kaydının gönderim yapan alan adıyla uyumlu olması teslim oranını doğrudan etkiler. Narhost’un hazır IPv4 paketlerinde rDNS ve Whois kaydı yer alır.
Bu kararla bağlantılı bir soru daha var: IPv6 gerekli mi ayrı bir yazıda anlatıldı.
Narhost’ta
Hazır IPv4 paketlerimiz /30 ile /24 arasında, rDNS ve Whois kaydıyla sunulur; daha büyük bloklar ve ASN ihtiyacı için sözleşmeli çözüm için bizimle iletişime geçebilirsiniz.