Kısaca özet
- Co-location nedir sorusunun kısa cevabı: kendi sunucu donanımınızı bir veri merkezindeki kabine yerleştirip güç, soğutma, bağlantı ve fiziksel güvenlik altyapısını kiralamaktır.
- Donanım ve üzerindeki işletim sistemi size aittir; veri merkezi işletmecisi yalnızca barındığı fiziksel ortamı sağlar, kurulum ve yönetim müşteriye kalır.
- Kabin alanı U (rack unit) cinsinden ölçülür, güç amper cinsinden tahsis edilir; ihtiyacınıza göre kabin boyutu ve güç kapasitesi birlikte belirlenir.
- Mevcut donanım yatırımınız varsa, özel donanım gerektiren bir iş yükünüz varsa ya da bir uyumluluk kuralı fiziksel izolasyon şart koşuyorsa co-location mantıklı bir seçenektir.
- Donanımınız yoksa ya da hızlı ölçeklenme önceliğiniz varsa fiziksel sunucu kiralama ya da bulut sunucu genelde daha uygun bir başlangıçtır.
- Fiyatlandırma sabit bir paket değildir; cihazın U boyutuna, işlemcisine ve güç tüketimine göre teklif olarak belirlenir.
Sunucu envanteri büyüyen bir ekip için bir noktada şu soru gündeme gelir: kendi donanımımızı nereye koyacağız? Ofis odası soğutma ve güç açısından yetersiz kalır, kesintisiz bağlantı ve fiziksel güvenlik garanti edilmez. Co-location nedir sorusunun cevabı tam bu noktada devreye girer: donanımın mülkiyeti sizde kalırken barındığı fiziksel ortamı bir veri merkezine taşımak. Bu yazıda co-location’ın ne olduğunu, kabin ve güç kavramlarını, ne zaman mantıklı olduğunu ve fiziksel sunucu kiralama ile bulut sunucudan farkını anlatıyoruz.
Co-location Nedir ve Ne İşe Yarar
Co-location, kendi satın aldığınız sunucu ya da ağ donanımını bir veri merkezindeki kabin alanına yerleştirip güç, soğutma, fiziksel güvenlik ve internet bağlantısı hizmetlerinden yararlanmanızdır. Donanımın markası, yapılandırması ve üzerindeki işletim sistemi tamamen sizin kontrolünüzdedir; veri merkezi işletmecisi yalnızca barındığı fiziksel ortamı sağlar. Bu yönüyle co-location, bir sunucuyu kiralamaktan çok, kendi sunucunuz için profesyonel bir ev kiralamaya benzer.
Kabin, U Ölçüsü ve Güç Kapasitesi Nasıl Belirlenir
Veri merkezi kabinlerinde alan U (rack unit) cinsinden ölçülür; cihazınızın yüksekliği kaç U ise ihtiyacınız olan kabin alanı da ona göre belirlenir. Güç ise amper cinsinden tahsis edilir ve cihazın güç tüketimine göre hesaplanmalıdır; düşük tahsisle yüksek tüketimli bir cihaz taşımak devre kesintisine yol açar.
Bilgi
Ciddi veri merkezlerinde güç hattı tek bir kaynağa bağlı değildir; yedekli UPS ve ayrı A/B besleme hatları ile bir hattaki arıza diğerinin devreye girmesiyle karşılanır. Kabin teklifi alırken güç tahsisini ve yedeklilik yapısını birlikte sorun; yalnızca amper rakamına bakmak yeterli değildir.
Soğutma, Bağlantı ve Uzaktan El Hizmeti
Soğutma ve ağ bağlantısı, kabin ve güçle birlikte co-location’ın üçüncü ayağıdır. Donanımınız kabine yerleştikten sonra her fiziksel müdahale için oraya gitmeniz gerekmeyebilir; sektörde “uzaktan el” (remote hands) denen bu hizmette kabloyu takma, cihazı yeniden başlatma gibi basit işlemleri veri merkezi ekibi sizin adınıza yapar. Hizmetin var olup olmadığı ve kapsamı sağlayıcıya göre değişir. Narhost destek ekibine telefon, canlı sohbet ve e-posta üzerinden 7/24 ulaşabilirsiniz.
Dikkat
Uzaktan el hizmeti genelde basit fiziksel müdahalelerle sınırlıdır ve yazılım ya da işletim sistemi düzeyindeki bir sorunun çözümü değildir; donanım ve işletim sistemi yönetimi hâlâ sizin sorumluluğunuzdadır. Yönetim sorumluluğunun sunucu türüne göre nasıl değiştiğini Yönetilen mi Yönetilmeyen Sunucu mu yazımızda karşılaştırdık.
Co-location, Fiziksel Sunucu Kiralama ve Bulut Sunucu Farkı
Üç seçenek de size özel donanım sunar ama sahiplik ve esneklik farklıdır. Co-location’da donanım sizindir, siz taşırsınız; fiziksel sunucu kiralamada donanım sağlayıcıya aittir ama tamamı size ayrılır; bulut sunucuda ise sanallaştırılmış kaynaklar dakikalar içinde kurulur. Fiziksel sunucunun ne zaman gerektiğini Fiziksel Sunucu Ne Zaman Gerekir yazımızda, üç sunucu tipi arasındaki genel farkı VPS mi VDS mi Bulut Sunucu mu yazımızda ele aldık.
| Özellik | Co-location | Fiziksel Sunucu Kiralama | Bulut Sunucu |
|---|---|---|---|
| Donanım sahipliği | Size ait, siz taşırsınız | Sağlayıcıya ait, size tahsis edilir | Sağlayıcıya ait, sanallaştırılmış |
| Kurulum süresi | Nakliye ve yerleştirme süresi kadar | Sipariş sonrası kısa sürede hazır | Dakikalar içinde hazır |
| Baştan donanım yatırımı | Gerekir | Gerekmez | Gerekmez |
| Ölçeklenebilirlik | Donanım eklemek fiziksel işlem gerektirir | Paket değişimiyle sınırlı | Paket yükseltmesiyle hızlı |
| Uygun olduğu durum | Mevcut ya da özel donanım, izolasyon gereksinimi | Yüksek ve sürekli kaynak ihtiyacı | Değişken yük, hızlı kurulum |
Co-location Ne Zaman Mantıklıdır
Co-location nedir sorusunun cevabını verdikten sonra asıl karar, bunun sizin için ne zaman mantıklı olduğudur. Mevcut bir donanım yatırımınız varsa ve onu elden çıkarmak istemiyorsanız, standart sunucularda desteklenmeyen özel bir donanım (özel bir kart ya da cihaz) kullanıyorsanız ya da bir uyumluluk kuralı donanımın başka bir kiracıyla paylaşılmamasını şart koşuyorsa co-location doğru seçenektir.
Örnek senaryo
Bir mühendislik firması, özel bir simülasyon kartı takılı sunucusunu üç yıl önce satın almıştı. Donanımı elden çıkarmak istemediler ve kart standart sunucu altyapısında desteklenmiyordu. Sunucuyu kendi ofislerinden veri merkezine taşıyarak güç, soğutma ve bağlantı sorununu çözdüler; donanım üzerindeki tam kontrolü de korudular.
Co-location Ne Zaman Mantıklı Değildir
Elinizde taşınacak bir donanım yoksa, donanım yönetecek bir ekibiniz yoksa ya da hızlı ölçeklenme önceliğinizse co-location gereksiz bir adım ve maliyet getirir.
Sonuç
Co-location nedir sorusunun pratik cevabı: kendi donanımınızı bir veri merkezine taşıyıp güç, soğutma, bağlantı ve güvenlik altyapısından yararlanmaktır. Donanımınız yoksa ya da hızlı kurulum istiyorsanız fiziksel sunucu kiralama ya da bulut sunucu daha az başlangıç yatırımı ister; co-location’ın asıl avantajı mevcut donanımı korumak ve donanım üzerinde tam kontrolü elde tutmaktır.
Veri Merkezi Sınıfı ve Güç Yedekliliği Neden Önemli
Veri merkezlerinin dayanıklılığı uluslararası kabul görmüş katman (tier) sınıflandırmasıyla ölçülür; sınıflandırmanın resmî tanımını Uptime Institute’ün tier sayfasından inceleyebilirsiniz. Donanımınızı taşımadan önce hedef veri merkezinin tier sınıfını, güç hattının yedekliliğini ve soğutma kapasitesini mutlaka sorun; kabin fiyatı düşük görünse de yedekliliği zayıf bir veri merkezi uzun vadede daha riskli olabilir.
Kontrol Listesi: Taşıma Öncesi Kontrol Edin
- Donanımınızın kabin ölçüsüne (U) fiziksel olarak uyduğunu doğrulayın.
- Güç ihtiyacınızı amper cinsinden hesaplayın ve yedekli güç hattı isteyin.
- Bağlantı hızı ve aylık trafik ihtiyacınızı netleştirin.
- Kaç adet IP adresine ihtiyacınız olduğunu belirleyin.
- Uzaktan el hizmetinin kapsamını ve ek ücretini önceden sorun.
- Donanımın nakliye, sigorta ve yerleştirme sürecini planlayın.
- Veri merkezinin tier sınıfını ve güç yedekliliğini teyit edin.
Sıkça sorulan sorular
Co-location nedir, hosting ya da sunucu kiralamaktan farkı ne?
Co-location’da donanım sizindir, siz veri merkezine taşırsınız; hosting ve sunucu kiralamada donanım sağlayıcıya aittir ve size tahsis edilir ya da paylaştırılır.
Co-location’da işletim sistemi kim yönetir?
Donanım ve üzerindeki işletim sistemi tamamen sizin sorumluluğunuzdadır; veri merkezi işletmecisi yalnızca fiziksel ortamı, yani güç, soğutma, bağlantı ve güvenliği sağlar.
Co-location fiyatlandırması nasıl belirlenir?
Sabit bir paket fiyatı yoktur; cihazın U cinsinden boyutu, işlemcisi ve güç tüketimi baz alınarak teklif hazırlanır. Ek IP ya da port isteği ayrı bir kalemdir.
Uzaktan el hizmeti her sorunu çözer mi?
Hayır. Kablo takma ya da cihazı yeniden başlatma gibi basit fiziksel müdahalelerle sınırlıdır; yazılım ve işletim sistemi sorunları yine sizin sorumluluğunuzdadır.
Co-location ne zaman fiziksel sunucu kiralamaya tercih edilir?
Elinizde korumak istediğiniz bir donanım yatırımı varsa ya da standart sunucularda desteklenmeyen özel bir donanım kullanıyorsanız co-location tercih edilir; aksi halde fiziksel sunucu kiralamak daha hızlı bir başlangıçtır.
Narhost’ta
Co-location hizmeti TIER III+ sınıflandırmalı bir veri merkezinde, yedekli güç hattı ve 7/24 destekle sunulur; kabin boyutu ve güç ihtiyacınıza göre teklif hazırlanır.