Kısaca özet
- Bant genişliği nedir sorusunun kısa cevabı: bir bağlantıdan birim zamanda geçebilecek en fazla veri miktarıdır ve saniyedeki bit (Mbps, Gbps) ile ölçülür; hosting paketlerindeki aylık trafik ise bir ayda aktarılan toplam veridir ve GB ile ölçülür.
- Bant genişliği, aylık trafik ve port hızı üç ayrı kavramdır; hosting tekliflerindeki karışıklığın çoğu bu üçünün birbirinin yerine kullanılmasından çıkar.
- Aylık trafik ihtiyacı kabaca sayfa boyutu çarpı ziyaret başına sayfa sayısı çarpı aylık ziyaret sayısıyla hesaplanır; 2 MB’lık sayfa, ziyarette 2 sayfa ve aylık 30.000 ziyaret yaklaşık 120 GB eder.
- Aylık 120 GB, ay boyuna yayıldığında saniyede yarım megabitin altında bir ortalamaya denk gelir; küçük ve orta sitelerde darboğaz nadiren bant genişliğidir, çoğunlukla CPU ve PHP’dir.
- Narhost paylaşımlı hosting paketlerinde aylık trafik limitsizdir; sunucu ürünlerinde 50 Gbps port bulunur, ancak port hızı sunucuya ayrılmış sabit bir aktarım garantisi değildir.
- Video, büyük indirme dosyaları ve yedek aktarımları trafiği hızla büyütür; bu tür içerik için CDN ya da ayrı depolama düşünülmelidir.
Hosting paketlerini karşılaştırırken bir satırda “limitsiz trafik”, diğerinde “1 Gbps port”, bir başkasında “100 GB bant genişliği” yazıyor. Üçü de aynı şeyi anlatıyor gibi görünür ama değildir. Bant genişliği nedir, sitenizin ne kadarına ihtiyacı vardır ve hangi noktada gerçekten sorun olur? Bu soruların cevabı basit bir çarpma işlemiyle ve birim dönüşümüyle bulunur. Hesabı bir kez yaptığınızda paket açıklamalarındaki rakamların ne anlama geldiğini kendiniz değerlendirebilirsiniz.
Bant Genişliği Nedir, Nasıl Ölçülür
Bant genişliği bir bağlantının kapasitesidir. MDN’in tanımıyla belirli bir sürede bir veri bağlantısından geçebilecek bilgi miktarıdır ve genellikle saniyedeki bit cinsinden ölçülür: Mbps (saniyede megabit) ya da Gbps (saniyede gigabit). Bir su borusunun çapına benzetebilirsiniz; boru ne kadar genişse aynı anda o kadar çok su akar.
Burada en sık yapılan hata bit ile baytı karıştırmaktır. Bir bayt 8 bittir. 1 Gbps’lik bir bağlantı saniyede en fazla 125 MB veri taşır; 100 Mbps’lik bir bağlantı ise 12,5 MB. Dosya boyutları bayt, bağlantı hızları bit ile yazıldığı için hesap yaparken bu dönüşümü atlamamak gerekir.
Bilgi
Türkçe hosting tekliflerinde “bant genişliği” ifadesi sıklıkla aylık trafik anlamında kullanılır. Bir pakette “50 GB bant genişliği” yazıyorsa bu bir hız değil, bir ayda aktarılabilecek toplam veri miktarıdır. Rakamın yanındaki birime bakmak (GB mi, Gbps mi) hangisinin kastedildiğini hemen gösterir.
Bant Genişliği, Aylık Trafik ve Port Hızı Farkı
Üç kavramı yan yana koymak karışıklığın büyük kısmını çözer. Aşağıdaki tablo her birinin neyi ölçtüğünü ve hosting tekliflerinde nasıl göründüğünü özetliyor.
| Kavram | Neyi ölçer | Birim | Teklifte nasıl görünür |
|---|---|---|---|
| Bant genişliği | Anlık aktarım kapasitesi | Mbps, Gbps | “1 Gbps bağlantı”, “100 Mbps garantili” |
| Aylık trafik | Bir ayda aktarılan toplam veri | GB, TB | “100 GB trafik”, “limitsiz trafik” |
| Port hızı | Sunucunun bağlı olduğu ağ arayüzünün üst sınırı | Gbps | “1 Gbps port”, “50 Gbps port” |
| Garantili bant genişliği | Size ayrılmış, paylaşılmayan kapasite | Mbps, Gbps | Genellikle ayrıca yazılır ve ayrı fiyatlanır |
Port hızı ile garantili bant genişliği arasındaki fark özellikle önemlidir. Port hızı, bağlantının teorik tavanıdır. Sunucunuza bu tavanın tamamının her an ayrılmış olduğu anlamına gelmez; aynı üst bağlantıyı paylaşan başka sunucular da vardır ve gerçek aktarım hızı karşı tarafın bağlantısına, aradaki rotaya ve sunucunun kendi işlem gücüne de bağlıdır.
Sitem İçin Ne Kadar Trafik Gerekir, Hesap Örneği
Aylık trafik ihtiyacı üç sayının çarpımıdır: bir sayfanın ortalama boyutu, bir ziyarette görüntülenen sayfa sayısı ve aylık ziyaret sayısı. Sayfa boyutu için bir referans noktası var: Lighthouse dokümantasyonuna göre HTTP Archive verilerinde medyan sayfanın toplam ağ yükü 1.700 ile 1.900 KiB arasındadır ve 5.000 KiB’ı aşan sayfalar uyarı alır.
Örnek bir hesap yapalım. Sayfa boyutu 2 MB, ziyaret başına ortalama 2 sayfa, aylık 30.000 ziyaret. 2 MB çarpı 2 çarpı 30.000, yaklaşık 120 GB eder. Tarayıcı önbelleği ikinci sayfada logoyu, stil ve betik dosyalarını tekrar indirmediği için gerçek rakam genellikle bunun altında kalır. Arama motoru botları ve e-posta ekleri de hesaba eklenir; yine de bu ölçekteki bir site için aylık trafik kotası nadiren sınırlayıcı olur.
Örnek senaryo
Bir mimarlık ofisi, proje fotoğraflarını yüksek çözünürlükte yayımlıyordu ve sayfa başına 9 MB’a ulaşıyordu. Aylık 8.000 ziyaret ve ziyaret başına 4 sayfa ile trafik yaklaşık 290 GB’ı buldu. Görseller WebP biçimine dönüştürülüp boyutlandırılınca sayfa 1,8 MB’a indi, aylık trafik 60 GB’ın altına düştü ve mobilde sayfalar belirgin şekilde hızlandı. Paket değiştirmeye gerek kalmadı.
Anlık Kapasite, Sorun Gerçekten Nerede Başlar
Aylık 120 GB’ı saniyeye çevirdiğinizde tablo değişir. 120 GB yaklaşık 960 gigabittir; bir ay yaklaşık 2,6 milyon saniyedir. Ortalama akış saniyede 0,4 megabitin altındadır. Trafiğin gün içinde birkaç saate yığıldığını hesaba katsanız bile, yoğun saatteki akış birkaç megabiti geçmez. Yani sıradan bir kurumsal site ya da blog için bant genişliği pratikte darboğaz değildir.
Sorun, kısa süreli ani yüklerde ortaya çıkar. Bir televizyon reklamı ya da sosyal medyada yayılan bir paylaşım, bir dakika içinde yüzlerce ziyaretçiyi aynı anda getirebilir. Bu anlarda önce CPU ve PHP işlemleri tükenir, sayfa üretilemez; ağ kapasitesi çoğu zaman sıraya bile gelmez. Hız sorunlarında önce sunucu kaynaklarına bakmak bu yüzden daha doğrudur.
Dikkat
Sitenizde video barındırıyorsanız ya da büyük dosyaları doğrudan hostingten indirtiyorsanız hesap tamamen değişir. 200 MB’lık bir tanıtım videosunu ayda 5.000 kişi izlerse yalnız bu dosya 1 TB trafik üretir. Videolar için video platformlarını, büyük dosyalar için ayrı depolama ya da CDN kullanmak hem trafiği hem sunucu yükünü azaltır.
Limitsiz Trafik ve Sunucuda Port Hızı
Narhost paylaşımlı hosting paketlerinin tamamında aylık trafik limitsizdir. Sınırlayıcı olan kaynaklar trafik değil, pakete göre değişen CPU, RAM, inode ve disk giriş-çıkış değerleridir. Limitsiz trafiğin diğer sınırlarla birlikte nasıl okunması gerektiğini sınırsız hosting gerçekten sınırsız mı yazısı ayrıntılı anlatıyor. Trafik kotası olan paketlerde kota dolduğunda ne olduğunu ise hosting trafik limiti dolunca ne olur kartında bulabilirsiniz.
Sunucu tarafında VPS ve VDS paketleri 50 Gbps port ile gelir ve ürün sayfasında trafik “paylaşımlı” olarak tanımlanır. Bu, sunucunuzun bağlı olduğu ağın yüksek kapasiteli olduğunu gösterir; sunucunuza her an 50 Gbps ayrıldığı anlamına gelmez. Tek bir sanal sunucunun gerçek aktarımı, işlemci ve disk hızıyla birlikte karşı tarafın bağlantısıyla da sınırlanır.
Ne Zaman Sorun Olur ve Ne Yapılır
Bant genişliği nedir sorusunu cevapladıktan sonra karar kısmı gelir. Şu belirtilerden biri varsa ağ tarafına bakmak anlamlıdır: büyük dosya indirmeleri yavaşsa ama sayfalar hızlı açılıyorsa, yoğun saatlerde yalnız görseller ve videolar geç yükleniyorsa ya da sunucuda CPU boşta dururken yanıt süreleri uzuyorsa. Sayfa ilk baytı geç geliyor, CPU sınıra dayanıyorsa sorun ağda değil, sunucu kaynağındadır. Paket seçerken hangi ölçütün öne alınacağını hosting nasıl seçilir rehberi sıralıyor.
Sonuç
Bant genişliği nedir sorusunun pratik karşılığı: bağlantının anlık kapasitesi. Aylık trafik ise ay boyunca aktarılan toplam veridir. Küçük ve orta ölçekli siteler için ikisi de nadiren sınırlayıcıdır; sayfa boyutunu küçük tutmak, videoyu dışarıda barındırmak ve CPU ile PHP kaynaklarını izlemek çok daha fazla fark yaratır.
Kontrol Listesi, Trafik İhtiyacını Hesaplarken
- Ana sayfanızın ve en çok ziyaret edilen sayfanın toplam boyutunu ölçün.
- Analitik aracınızdan aylık ziyaret ve ziyaret başına sayfa sayısını alın.
- Sayfa boyutu çarpı sayfa sayısı çarpı ziyaret formülüyle aylık trafiği hesaplayın.
- Video ve büyük indirme dosyalarını ayrı hesaplayın, mümkünse dışarıda barındırın.
- Görselleri WebP’ye çevirin ve ekranda göründükleri boyuta indirin.
- Teklifteki rakamın birimini kontrol edin: GB aylık trafiktir, Gbps bağlantı hızıdır.
- Yavaşlık yaşıyorsanız önce CPU, bellek ve PHP işlem sayısına bakın.
Sıkça sorulan sorular
Bant genişliği nedir, internet hızımla aynı şey mi?
Kavram olarak aynıdır: ikisi de bir bağlantının saniyede taşıyabileceği veri miktarıdır. Evinizdeki internet hızı sizin bağlantınızın bant genişliğidir, sunucunun port hızı ise sunucunun bağlantısınınkidir. Bir ziyaretçinin siteyi ne kadar hızlı indireceğini ikisinden düşük olanı belirler; 20 Mbps bağlantılı bir ziyaretçi, sunucu 50 Gbps porta bağlı olsa bile 20 Mbps’i aşamaz.
Limitsiz trafik gerçekten limitsiz mi?
Aylık aktarılan veri miktarı için bir kota uygulanmaz. Ancak site yine de paketin CPU, RAM, disk giriş-çıkışı ve inode sınırları içinde çalışır. Çok yüksek trafik bu kaynakları tükettiğinde yavaşlama yaşanır. Yani trafik tarafında kota yoktur, işlem gücü tarafında paketin tavanı vardır.
Günlük kaç ziyaretçi için ne kadar trafik gerekir?
Formül aynıdır: sayfa boyutu çarpı ziyaret başına sayfa çarpı ziyaret sayısı. Günde 1.000 ziyaret, 2 sayfa ve 2 MB sayfa boyutuyla günlük yaklaşık 4 GB, aylık 120 GB çıkar. Sayfa boyutunu yarıya indirmek, trafiği de yarıya indirir; bu yüzden görsel optimizasyonu trafiği en çok etkileyen adımdır.
VPS’te 50 Gbps port her zaman 50 Gbps hız demek mi?
Hayır. Port hızı, sunucunun bağlı olduğu ağ arayüzünün üst sınırıdır. Gerçek aktarım hızı; aynı ağı paylaşan diğer sunuculara, karşı tarafın bağlantısına, aradaki rotaya ve sanal sunucunun işlemci ve disk kapasitesine bağlıdır. Yüksek port kapasitesi ani yüklerde darboğaz yaşama ihtimalini düşürür, ama sabit bir hız garantisi değildir.
CDN kullanmak trafiği azaltır mı?
Hosting hesabınızdan çıkan trafiği azaltır. Görsel, stil ve betik dosyaları CDN’in önbelleğinden verildiği için bu dosyalar sunucunuzdan her seferinde yeniden indirilmez. Özellikle görseli ağır sitelerde ve yurt dışından ziyaret alan sitelerde fark belirgindir. HTML sayfaların üretimi ise yine sunucunuzda yapılır.
Narhost’ta
Web hosting paketlerimizin tamamında aylık trafik limitsizdir; NVMe disk ve LiteSpeed web sunucusuyla sayfalarınız ek kota hesabı yapmadan yayında kalır.